Om de voedselomgeving in kaart te brengen hebben onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam en het UMC een voedseldrukmonitor uitgebracht. Door middel van deze monitor kunnen gemeenten, buurten en schoolomgeving met hoge ongezonde voedseldruk geïdentificeerd worden.

Voedseldrukmonitor

Het Voedseldrukmonitor biedt voornamelijk inzichten op het voedselaanbod in wijken en schoolomgevingen. Zo signaleert het monitor gebieden met een relatief hoge voedseldruk. Het onderzoek richt zich op 10 gemeenten: Almere, Amsterdam, Breda, Den Haag, ‘s-Hertogenbosch, Groningen, Leiden, Rotterdam, Utrecht en Tilburg. Alle 10 de gemeenten scoren ongezond. De voedseldrukscore hangt af van drie verschillende factoren. Er wordt gekeken naar het type verkooppunt en hoe gezond hun aanbod gemiddeld is, het aantal verkooppunten in een gebied en als laatste wordt er gekeken naar de nabijheid van deze verkooppunten. Hierbij hebben 96 procent van alle voedselverkooppunten een overvloed aan ongezond voedsel.

Om dit ongezonde beleid aan te pakken, hebben gemeenten geen juridische middelen voor. Hiervoor hebben meerdere wethouders binnen de 10 gemeenten een brief aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, Sophie Hermans, gestuurd. Hierin eisen zij een verdere voortgang op de aangekondigde Voedselwet waardoor de gemeenten ongezonde verkooppunten kunnen weigeren. Dit is met name van belang voor plekken zoals rondom scholen.

Schoolomgeving

Vanuit deze monitor blijkt zo’n 93,6 procent van middelbare- en mbo scholieren zich te bevinden in een ongezonde voedselomgeving. Schoolkantines en sportkantines hebben directe invloed op het aanbod dat zij bieden aan jongeren. Zo zouden er gezondere kantines moeten komen met meer aandacht voor minder koolzuurhoudende dranken en gezonder eten. ‘We proberen de gezonde items goedkoper aan te bieden als de ongezonde items en de gezonde items op een leuke manier te promoten en presenteren.’, vertelt catering medewerkster, Sharon van Leeuwen, van het ROC Mondriaan in Den Haag.

Vaak speelt er een factor van verleiding als het gaat om ongezond eten onder de jongeren. Zo bevinden er buiten de schoolhekken steeds vaker fastfoodzaken, snackbars en supermarkten met energie dranken en ongezonde verleidingen. ‘Met mooi weer gaan de studenten toch vaker naar de supermarkt om de hoek. Daar is het vaak goedkoper en verkopen ze items die wij niet verkopen zoals Red Bull.’, zegt Van Leeuwen.

Beleid op het mbo

Meerdere samenwerkingspartners binnen het voedseldrukmonitor roepen scholen op voor een beter schoolbeleid. Zo stelt de Gezonde School dat voeding een vaste plek moet hebben binnen het schoolbeleid. Daarnaast is het van belang om studenten erbij te betrekken. Voorlichtingen over gezonde voeding en het uitvoeren van een gezond voedselbeleid, kan zorgen voor een duidelijke afstemming tussen het beleid en de leerling. Op die manier kunnen scholen direct aan de slag na de uitslagen van de voedselmonitor. ‘Samen met de eerste medewerkers van alle locaties wordt driemaal per jaar naar de huidige kaart gekeken en besloten welke producten niet goed lopen, van de kaart af kunnen en welke producten daarvoor in de plaats komen. Ook vindt er overleg plaats met het onderwijs en de studentenraad over hun wensen.’, legt Van Leeuwen uit.

Middelbare scholieren

Ook bij middelbare scholieren is er sprake van een ongezonde voedselomgeving. Onderzoek vanuit het RIVM laat zien hoe er meerdere factoren een rol spelen binnen de keuzes van scholieren rondom voedsel. Door middel van een vragenlijstonderzoek onder bijna 1.400 middelbare scholieren, wordt duidelijk weergegeven wat deze scholieren belangrijk vinden binnen hun voedselomgeving. Er is onderzoek gedaan naar de volgende factoren: smaak, gezondheid, gewenning, dierenwelzijn, prijs en duurzaamheid.

De meerderheid, 86 procent, van de middelbare scholieren vinden smaak het belangrijkst. Daarna staat de prijs op nummer twee met zo’n 59 procent. De factoren gemak en gezondheid staan beide op 35 procent en aanvullend is 26 procent. Ook is er sprake van verschil binnen de verschillende schoolniveaus.

Aanpak

Gezonde voeding zorgt voor een betere gezondheid en maakt dat jongeren beter in hun vel zitten en daardoor beter presteren op school. Het onderwijs kan hierin als directe betrokkenen een stimulerende rol spelen. Voorlichtingen zijn voorbeelden van aanpakstrategieën, maar als school kan er ook gekeken worden naar activiteiten rondom gezond voedsel stimuleren. Daarnaast kunnen strakkere regels met betrekking tot groente en fruit zorgen voor een dagelijkse inname van gezond voedsel.