Oorsprong claim
In Nieuwsuur van NOS en NTR was op 23 oktober hoogleraar Marieke Liem (Universiteit Leiden) aan het woord. Zij leidt de Femicide Monitor, die sinds 2014 alle gevallen van vrouwenmoord in Nederland in kaart brengt. Uit de eerste resultaten blijkt dat ongeveer de helft van de daders een migratieachtergrond heeft.
Dat het aandeel femicide plegers met een migratieachtergrond relatief hoog is, is volgens Liem te verklaren door de verhoogde kwetsbaarheid van mensen met een migratieachtergrond. “We weten uit eerder onderzoek dat met name mensen met een niet-westerse migratieachtergrond een verhoogde kwetsbaarheid hebben voor psychische problematiek.”
Claim
Hierover sprak Geert Wilders zich uit op zijn X-account: ‘Nederlanders zijn ziek, doodziek. Knikker al dat tuig meteen en zonder pardon of genade het land uit en hou op met dat gezwets over psychische problemen! De helft van alle verdachten van seksuele misdrijven in Nederland is allochtoon! De helft!! Dat zijn de feiten!’
De eerste resultaten van de Femicide Monitor wijzen erop dat ongeveer de helft van de daders een migratieachtergrond heeft. Maar geldt dat ook voor de verdachten van seksuele misdrijven in Nederland?
De claim die wordt gecontroleerd: De helft van alle verdachten van seksuele misdrijven in Nederland is allochtoon!
Begrippen
Geert Wilders baseert zijn claim op de CBS-cijfers, Verdachten 2025. Om een goed beeld te krijgen van de dataset, heb ik Tanja Traag, hoofd socioloog bij het CBS, geraadpleegd. Zij heeft onder andere expertise op het gebied van integratie en migratie en kan uitleggen hoe Wilders tot deze conclusie kan komen. Maar eerst moet worden gekeken naar de begrippen die het CBS gebruikt voor de indeling van de data en naar het begrip ‘allochtoon’ dat Wilders in zijn claim gebruikt.
Nieuwe indeling van de bevolking naar herkomst
Sinds 2022 publiceert het CBS op een andere manier over wat voorheen de eerste en tweede generatie en de westerse en niet-westerse migratieachtergrond werden genoemd. De verandering bestaat uit twee onderdelen.
Geboorteland
‘In het verleden had het CBS een onderscheid tussen een westerse of niet-westerse achtergrond. Dat onderscheid maken we niet meer. Dat heeft ermee te maken dat het inzicht in wat je wel en niet westers of niet-westers zou kunnen of moeten noemen, in de loop der tijd enorm is veranderd. Daar was heel veel discussie over. Dus dat doen we niet meer. We delen het in groepen landen die bij elkaar liggen, om zo een neutralere indeling te hebben’, legt Traag uit.
Herkomstland
‘Wat er ook anders is, is dat iemand in het verleden een Nederlandse achtergrond had, of autochtoon was, als beide ouders in Nederland waren geboren. En nu zeggen we dat het mensen zijn die zelf in Nederland zijn geboren en van wie de ouders ook in Nederland zijn geboren. Vervolgens heb je dus mensen die zelf in Nederland zijn geboren, maar van wie de ouders dat niet zijn. En we hebben mensen die niet in Nederland zijn geboren. Dat is eigenlijk de driedeling die we nu maken’,vertelt Traag
Volgens de vroegere CBS-indeling werd iemand tot de groep allochtonen gerekend als ten minste één van de ouders in het buitenland was geboren. Deze term wordt inmiddels niet meer gebruikt, omdat deze als stigmatiserend wordt beschouwd. In plaats daarvan gebruikt het CBS de term ‘migratieachtergrond’. Dit begrip geeft aan met welk land een persoon verbonden is op basis van het geboorteland van de ouders of van de persoon zelf.
Geweldsmisdrijven
Wat ook belangrijk is om te weten, is dat seksuele misdrijven in de CBS-dataset van geregistreerde verdachten uit 2025 niet afzonderlijk worden weergegeven in de nieuwe herkomstindeling. Ze vallen onder de bredere categorie geweldsmisdrijven. Deze categorie omvat naast seksuele misdrijven ook levensdelicten, zoals moord en doodslag, hulp bij zelfdoding, euthanasie en abortus.
CBS-cijfers
In 2025 waren er in totaal 32.360 geregistreerde verdachten van geweldsmisdrijven. Van deze geregistreerde verdachten is 44 procent in Nederland geboren, net als hun ouders. 22,5 procent is in Nederland geboren, maar heeft één of beide ouders die in het buitenland zijn geboren. De overige 33,5 procent is zelf niet in Nederland geboren. ‘De cijfers laten inderdaad zien dat minder dan de helft van de verdachten van geweldsmisdrijven een Nederlandse achtergrond heeft. Meer dan de helft heeft een migratieachtergrond. Dat geldt voor de onderzochte geweldsmisdrijven, waaronder seksuele misdrijven’, vertelt Traag.
Omdat seksuele misdrijven onderdeel zijn van de bredere categorie geweldsmisdrijven, laten de cijfers niet afzonderlijk zien welk percentage van de verdachten van seksuele misdrijven een migratieachtergrond heeft.
Conclusie
De claim van Geert Wilders, kan op basis van de onderzochte CBS-cijfers niet worden bevestigd. Seksuele misdrijven vallen namelijk binnen de bredere categorie geweldsmisdrijven. De beschikbare cijfers maken geen onderscheid naar het aandeel verdachten met een migratieachtergrond binnen de specifieke categorie seksuele misdrijven. Daarom kan niet worden vastgesteld of de claim klopt, maar ook niet worden uitgesloten dat deze juist is. Om de uitspraak te kunnen beoordelen, zijn specifieke CBS-cijfers over seksuele misdrijven nodig.
