De discussie over onafhankelijkheid speelt al jaren in Schotland. Tijdens het referendum in 2014 stemde 55,3 procent van de Schotten tegen onafhankelijkheid. Toch is de wens om los te komen van het Verenigd Koninkrijk niet verdwenen. Volgens James Mitchell, hoogleraar Public Policy aan de University of Edinburgh, spelen vooral nationale identiteit en de mening over de Britse regering hierin een belangrijke rol.

Een belangrijke reden om voor onafhankelijkheid te zijn is de Schotse identiteit. Volgens Mitchell vormt nationale identiteit de basis voor het Schotse nationalisme. Toch betekent jezelf Schots voelen niet automatisch dat je ook onafhankelijk wilt worden. ‘Niet iedereen die zich Schots identificeert, steunt onafhankelijkheid’, vertelt Mitchell.

Volgens hem kunnen verschillende identiteiten naast elkaar bestaan. Iemand kan zich bijvoorbeeld zowel Schots als Brits voelen. Naast identiteit spelen daarom ook andere redenen mee. Zo zijn economische onderwerpen de afgelopen jaren belangrijker geworden.

Ontevredenheid over Londen

Ook de mening over de Britse regering speelt volgens Mitchell een grote rol. Wanneer de regerende partij in Londen niet populair is onder Schotten, kan onafhankelijkheid aantrekkelijker worden. Dat was volgens hem bijvoorbeeld het geval toen de Conservatieven aan de macht waren.

Brexit heeft de verschillen tussen Schotland en de rest van het Verenigd Koninkrijk daarnaast duidelijker gemaakt. Bij het Brexit-referendum stemden ongeveer 1,66 miljoen Schotten voor blijven en 1,02 miljoen voor vertrek uit de Europese Unie.

Volgens Mitchell heeft de Scottish National Party geprobeerd dit verschil te gebruiken in de onafhankelijkheidsdiscussie. Tegelijkertijd maakt Brexit onafhankelijkheid volgens hem ook ingewikkelder. Engeland is een belangrijke handelspartner van Schotland. Als een onafhankelijk Schotland later lid zou worden van de Europese Unie, terwijl de rest van het Verenigd Koninkrijk daarbuiten blijft, kan dit nieuwe problemen rond de grens en handel opleveren.

Mitchell waarschuwt daarom ook voor een te simpele uitleg van peilingen over onafhankelijkheid. Dat iemand in een peiling aangeeft voor onafhankelijkheid te zijn, betekent volgens hem niet automatisch dat diegene ook snel een nieuw referendum wil.

De wens om onafhankelijk te worden leeft dus nog steeds bij een deel van de bevolking. Maar hoe realistisch is het eigenlijk dat Schotland, Wales of Noord-Ierland daadwerkelijk loskomt van het Verenigd Koninkrijk? In de onderstaande explainer wordt gekeken naar de haalbaarheid van onafhankelijkheid.