De resultaten van de Egeltelling 2026 zijn deze week bekendgemaakt en laten zien dat er opnieuw minder egels zijn geteld dan vorig jaar. Tegelijkertijd begint de herfst, een belangrijke periode voor de egelopvangcentra. Vooral jonge en verzwakte egels moeten de komende weken nog voldoende gewicht opbouwen. De combinatie van minder voedsel, een veranderende leefomgeving en extreem weer maakt dat voor dieren steeds moeilijker.

Vooral jonge egels en dieren die verzwakt uit hun winterslaap komen, zijn kwetsbaar. Dat vertelt Sabine Zwiers van Stichting Dieren in Rampen, haar kennis over egels komt onder andere uit haar tijd bij wildopvang Snorhaar. ‘Eigenlijk kan je zeggen dat egels altijd kwetsbaar zijn,’ zegt ze. Jonge egels moeten zelf voldoende voedsel vinden om reserves op te bouwen voor de winter. Na de winter moeten de egels ook hun reserves weer aanvullen. 

Minder insecten

Éen van de grootste problemen volgens Zwiers is de afname van insecten. Door onder andere intensieve landbouw pesticiden, verstedelijking en klimaatverandering neemt het voedselaanbod voor egels af. ‘Egels zijn juist insecteneters,’ vertelt Zwiers. Door het gebrek aan voedsel moeten egels langer op zoek naar eten. Daardoor verbruiken ze meer energie en raken ze verzwakt. Ook worden ze volgens Zwiers afhankelijker van eenzijdig voedsel. ‘Uit onderzoek naar maaginhoud blijkt dat ze vooral kevers, rupsen, pissebedden en andere bodemdiertjes eten. Door afname van deze insecten komen ze vaker uit bij naaktslakken. Die zijn er genoeg, dat zien mensen ook in hun tuin. Maar ze zijn helemaal niet goed voor egels. Ze kunnen parasieten overbrengen, zoals longworm. Veel egels die in de opvang komen, hebben longworm.’

Leefomgeving vol gevaren

Niet alleen het gebrek aan voedsel maakt het lastiger voor egels. Ook de manier waarop mensen hun omgeving inrichten tast de egel aan. ‘Geen groen betekent geen insecten en geen schuilplaatsen’, zegt Zwiers. Ook dichte schuttingen vormen een probleem. Egels moeten zich vrijuit kunnen bewegen, om voedsel maar ook om een partner te vinden. 

Ook komen egels andere menselijke gevaren tegen in hun leefomgeving. zo kunnen ze worden aangereden door auto’s, vast te zitten in netten of raken ze gewond door grasmaaiers. Daarnaast kunnen vijvers, zwembanden, en open riolen een dreiging vormen. Wanneer een egel hierin terechtkomt, kan het dier er vaak niet meer uit komen. ‘Ze kunnen dan verdrinken of onderkoeld raken’, volgens Zwiers. Dit soort gevaren maken het voor egels steeds moeilijker om veilig door hun leefomgeving zich te verplaatsen, wat de kans vergroot dat ze gewond raken of in de problemen komen. 

Extreem weer

Daarnaast maakt extreem weer de situatie lastiger voor de egels. Tijdens de droogte trekken insecten dieper de grond in, waardoor het moeilijker wordt voor egels om voedsel te vinden. ‘Ook water vinden wordt lastiger. Afgelopen zomer droogden veel plassen op. Ik merkte ook dat er meer egels dan normaal in mijn tuin kwamen voor onze waterbakken.’ vertelt Zwiers. 

Zo kan de mens helpen

Mensen kunnen volgens Zwiers zelf ook helpen om egels een veilige plek te bieden. Hoe rommeliger de tuin, hoe beter. ‘Zet waterbakjes neer in de schaduw. Met een steen of wat steentjes erin kunnen ook insecten veilig bij het water, en als je wil bijvoeren kan dat met kattenbrokken. Zorg er wel voor dat katten er niet bij kunnen.’ Ook adviseert zwiers in het algemeen om te denken aan het creëren van voldoende schuilplekken en doorgangen voor egels in je tuin. Zo kunnen kleine aanpassingen in de tuin een groot verschil maken voor de egel. 

De egel heeft het dus niet makkelijk. Maar wat gebeurt er met egels die het in het wild niet redden? En waarom komen er juist in de herfst zoveel egels bij de opvang terecht? Wij namen een kijkje bij de Dierenambulance Vianen.