De dreiging van aanvallen door de Houthi’s op commerciële schepen in de Rode Zee neemt toe Kaya Kallas, het hoofd van het buitenlands beleid van de EU, heeft de EU-landen gevraagd in een brief op 19 september. Zij verzocht om de Aspides-missie in de Rode Zee te versterken. De Houthi’s in Jemen hebben het strategisch gelegen eiland Perim veroverd. De door Iran gesteunde beweging zou daardoor controle hebben over de Straat van Bab el-Mandeb. Die zeestraat is cruciaal voor handelsroutes tussen de Indische Oceaan en de Middellandse Zee.

De Houthi’s als verzetsgroep

De Houthi’s zijn de belangrijkste gewapende beweging in de burgeroorlog in Jemen. De groep ontstond in de jaren negentig in het noorden van het land. De groep vormde als verzetsbeweging door de regering tegen politieke en economische achterstelling in het noorden van Jemen. Daarnaast verzet de groep zich tegen de invloed van Saudi-Arabië in Jemen.

Bab el Mandeb

De kust van Jemen lijkt misschien ver weg, maar wat daar gebeurt heeft gevolgen voor Europa en de wereldwijde martieme handel. De Straat van Hormuz is al maanden geblokkeerd vanwege de oorlog tussen Iran en de Verenigde Staten. Voor het begin van de oorlog, stroomde ongeveer een vijfde van de wereldwijde olievoorziening erdoorheen. Daardoor wordt de zeestraat van Bab el-Mandeb gebruikt als alternatieve zeestraat. Dit wordt voornamelijk door Saudi-Arabië gebruikt als een belangrijke route om olie aan internationale markten te vervoeren. Voor de grootste exporteur van olie, is deze zeestraat dus van groot belang.

Operatie aspides

De Straat van Hormuz, de Straat van Bab el-Mandeb en de Zwarte Zee zijn belangrijke knelpunten voor de internationale scheepvaart volgens Anouar el Anouni. Hij vertegenwoordigt het Europese buitenlandbeleid als woordvoerder van de Europese Dienst voor Extern Optreden (EEAS). Verstoringen op de routes kunnen wereldwijd gevolgen hebben. ‘In de Rode Zee vormen de opmars en aanvallen van de Houthi’s een extra risico voor schepen’, verteld Anouni. Operatie Aspides zou de scheepvaart in dit gebied moeten beschermen. ‘Volgens de EU moet de missie worden versterkt om effectiever te kunnen optreden. Als Europa een missie een bepaalde taak geeft, moet het daar ook voldoende middelen voor beschikbaar stellen.’

EUNAVFOR ASPIDES

Sinds februari 2024 is de EU actief in de internationale reacties om de maritieme veiligheid in de regio te versterken, vooral via Operatie EUNAVFOR ASPIDES. Dit is een Europese marinemissie met een defensief mandaat die de internationale scheepvaart beschermt tegen dreigingen op zee. Anouni onderbouwt waarom hij vindt dat de operatie zeer effectief is. ‘In de afgelopen 30 maanden heeft ASPIDES meer dan 750 koopvaardijschepen beschermd en meer dan 2.300 overtochten gemonitord. Het heeft ook 128 zeevaarders gered en geholpen om een grote milieuramp in 2024 te voorkomen. De actieve aanwezigheid van ASPIDES in de Rode Zee en de Golf van Aden blijft de risico’s voor de scheepvaart verminderen. Zo beschermt het de levens van zeevaarders en helpt het een cruciale maritieme route veilig te stellen.’

Achter de internationale spanningen schuilt een verhaal over macht, veiligheid en de kwetsbaarheid van onze handelsroutes.Hoe de kust van Jemen effect heeft op Europa wordt uitgelegd in dit audiofragment: