Voor veel mensen lijkt vrijheid vanzelfsprekend, maar niet overal is dat het geval. Vooral de ruimte van het maatschappelijke middenveld staat onder druk. Organisaties die zich inzetten voor democratie en mensenrechten worden steeds vaker beperkt. Dat gebeurt niet alleen in autocratische regimes, maar ook in democratische landen.

Yannicke Goris, promovenda politicologie aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, onderzoekt hoe de maatschappelijke ruimte wereldwijd verandert. ‘Bepaalde aspecten van de liberale democratie zijn gewoon daadwerkelijk achteruitgegaan’, vertelt Goris.

Vrijheid staat niet alleen onder druk in dictaturen
Bij landen waar vrijheid beperkt wordt, denken we al snel aan dictaturen zoals Noord-Korea en Rusland. Maar ook in democratische landen wordt de vrijheid van het maatschappelijk middenveld soms beperkt. ‘Denk aan demonstraties niet door laten gaan of bijvoorbeeld de toegang van media tot het Witte Huis beperken’, vertelt Goris.

Democratische landen hebben dus niet automatisch alle vrijheden. Volgens Goris kiezen veel burgers een politieke partij vanwege haar standpunten, zonder rekening te houden met de gevolgen als die partij aan de macht komt.

Moeten we ons zorgen maken?
Of we ons zorgen moeten maken over de mogelijkheid dat Nederland vrijheidsbeperkende maatregelen krijgt, is niet met zekerheid te zeggen. ‘We moeten in Nederland niet de illusie hebben dat het niet zou kunnen’, zegt Goris. We hebben wel minder kans dat het omslaat, maar we moeten ons er wel bewust van blijven dat we een democratie hebben. ‘Er moet zeker meer aandacht voor een democratie zijn, zeker als je kijkt naar de wereldwijde ontwikkelingen.’