Verscholen in één van de vele Groningse hofjes bevindt zich een bijzondere wijnhandel. Hier importeert oenoloog Karel Meesters vanuit zijn eigen huis wijnen die je niet zomaar in de supermarkt vindt. Met een eigenzinnige aanpak en een persoonlijke selectie heeft hij een trouwe klantenkring opgebouwd.
Klimaatverandering zet kleine wijnproducenten onder druk
Droogte in Zuid-Frankrijk en Spanje maakt het leven van wijnboeren volgens de Groningse wijnhandelaar Karel Meesters steeds moeilijker. Sommige producenten zien zich zelfs genoodzaakt hun druivenstokken uit de grond te trekken. Ook in Nederland verandert het klimaat volgens KNMI-klimaatexpert Peter Siegmund. Wat betekent dat voor de toekomst van de wijnwereld?
Vanuit zijn huis in een Gronings hofje importeert oenoloog Karel Meesters wijnen van relatief onbekende producenten. Door zijn contacten met kleine wijnboeren ziet hij hoe de omstandigheden in de wijnwereld veranderen. Vooral klimaatverandering baart hem zorgen. ‘De klimaatverandering doet heel veel voor boeren en vooral in Zuid-Frankrijk waar het heel droog wordt’, vertelt Meesters. Ook in Spanje ziet hij problemen. ‘Daar is op het moment wel een kleine stil ramp zich aan het voltrekken waar wij geen idee van hebben in Nederland.’
Druivenstokken uit de grond
Volgens Meesters zijn de gevolgen voor sommige producenten ingrijpend. Hij vertelt over wijnboeren die hun bedrijf moeten beëindigen en hun druivenstokken verwijderen. ‘Ik zie daar dagelijks geregeld voorbeelden van mensen die hun eigen bedrijf moeten opdoeken. En met een eigen trekkertje hun twintig jaar lang met zorg vertroetelde druivenstokken er zelf moeten uittrekken om de rooipremie binnen te halen. Dat is echt drama.’
Ook Nederland wordt warmer
Niet alleen Zuid-Europa heeft te maken met veranderende klimaatomstandigheden. Ook in Nederland zijn duidelijke ontwikkelingen zichtbaar. Peter Siegmund, klimaatexpert bij het KNMI, wijst op veranderingen in droogte, nachtvorst en hagel. Zo valt de laatste nachtvorst volgens hem steeds vroeger. Over de invloed van klimaatverandering op zware hagel bestaat daarentegen nog onzekerheid.
Over droogte zijn de cijfers duidelijker. ‘Van de 10 droogste jaren sinds 1906 (met hoogste maximumneerslagtekort) valt de helft in de afgelopen 10 jaar’, zegt Siegmund. Volgens de KNMI’23-klimaatscenario’s wordt ook voor de toekomst een toename van het neerslagtekort verwacht.
Daarnaast verwijst Siegmund naar de Huglin Index, een klimaatindicator die in de wijnsector wordt gebruikt om de hoeveelheid warmte tijdens het groeiseizoen te beoordelen. Een grafiek van de European Climate Assessment & Dataset laat zien dat deze index in De Bilt vooral sinds ongeveer 1980 sterk is gestegen. Dat betekent dat de warmteomstandigheden tijdens het groeiseizoen in Nederland zijn veranderd.

De Huglin Index in De Bilt laat zien dat de warmteomstandigheden tijdens het groeiseizoen zijn veranderd. Vooral sinds ongeveer 1980 is een stijging zichtbaar. De index wordt gebruikt in de wijnsector. Bron: European Climate Assessment & Dataset (ECA&D), aangeleverd door Peter Siegmund, klimaatexpert bij het KNMI.
Welke gevolgen dat precies heeft voor de wijnbouw, kan Siegmund niet zeggen. Het KNMI is gespecialiseerd in klimaatverandering, maar niet specifiek in wijnbouw. De Nederlandse gegevens vormen bovendien geen rechtstreeks bewijs voor de problemen die Meesters in Zuid-Europa beschrijft.
Kleine producenten onder druk
Naast klimaatverandering ziet Meesters ook economische uitdagingen. Volgens hem krijgen grote producenten en importeurs steeds meer invloed op de wijnmarkt. Voor kleinere wijnboeren wordt het daardoor lastiger om uitsluitend van hun wijnproductie te leven. ‘Maar voor de kleine producenten, die dus niet zo bekend zijn en voornamelijk vroeger regionaal verkochten aan de vakantiegangers die voorbijkwamen. Ja, dat is voor veel niet meer genoeg.’
Sommige producenten zoeken daarom aanvullende inkomstenbronnen, bijvoorbeeld door rondleidingen te organiseren of een restaurant te beginnen. Meesters verwacht dat kleine wijnproducenten het ook de komende twintig jaar moeilijk zullen hebben. Toch ziet hij nog toekomst voor een deel van hen. ‘Maar ook daar geldt: de beste zullen blijven als ze een beetje geluk hebben.’
