In het Hof van Nederland is sinds een aantal weken de tentoonstelling ‘Verweven Verleden’ te bezoeken. In de tentoonstelling maken bezoekers door middel van persoonlijke videoportretten kennis met het relatief onbekende koloniale verleden van Dordrecht. Hierbij laat de tentoonstelling zien welke invloed het koloniale verleden in Suriname en het Caribisch gebied vandaag de dag nog steeds heeft op de stad en haar inwoners.
Waar het koloniale verleden van steden zoals Amsterdam en Middelburg bij de meeste
Nederlanders relatief bekend is, is deze geschiedenis in Dordrecht lang onderbelicht gebleven. Echter was Dordrecht vroeger de derde suikerstad van Nederland. Zo had de stad diverse suikerraffinaderijen waarin suiker van plantages uit de Atlantische gebieden werd verwerkt. Op deze plantages verbouwden tot slaafgemaakte mensen gedwongen de suiker. Verwerkte suiker werd bovendien verkocht in Dordtse winkels met koloniale producten. Er waren ook Dordtse inwoners direct betrokken bij de plantages, zoals Pieter van der Werff die rond 1700 plantage Dordrecht stichtte in Suriname.
De stad had daarnaast sterke banden met de West Indische Compagnie (WIC). Samen met Rotterdam en Delft maakte Dordrecht onderdeel uit van de Kamer de Maze, één van de vijf regionale afdelingen van de WIC in Nederland. Ook had de WIC Dordtse burgers in dienst als onder andere zeelieden en soldaten en werden schepen bedoeld voor de slavenhandel gerepareerd op Dordtse werven.
Bewustwording
Dat er nu meer aandacht is voor het koloniale en slavernijverleden van Dordrecht, komt met name door een aantal actieve en betrokken burgers, waaronder Sidney Breidel en Rowan van der Stelt. Hun inzet had resultaat en in 2025 kwam het onderzoek “Dordrecht, slavernij en autonomie van 1572 tot nu” uit in opdracht van de gemeente. Dit onderzoek vormde volgens Joshuar Gomez, community archivist bij het Regionaal Archief Dordrecht en curator van de tentoonstelling, dan ook de aanleiding voor “Verweven Verleden”: ‘Op basis van het onderzoek naar het koloniale verleden van Dordrecht, hebben wij besloten een tentoonstelling te maken die enigszins ook gelinkt is aan dit onderzoek’.
Met de tentoonstelling wil Gomez meer bewustwording creëren bij Dordtenaren over het koloniale verleden van de stad. Maar er zit ook nog een ander doel achter: ‘[Het doel is] niet alleen het te weten komen over het koloniale verleden, maar ook dat de mensen ervan bewust worden hoe dit verleden doorwerkt in de levens van nu. Van witte mensen, van mensen van kleur en hoe je dit terugziet in de stad.’
Sporen
Want naast dat dit koloniale verleden terug te zien is aan de historische panden in de stad en de mensen van kleur die een link hebben met dit verleden, gaan deze sporen nog verder: ‘De doorwerking van deze geschiedenis zie je in zoveel maatschappelijke domeinen in ons alledaags leven. Als we het over het onderwijs hebben, de arbeidsmarkt en als het gaat over gedachten die je erft. Daarom hebben wij ook verschillende participanten in onze videotentoonstelling, die allemaal vanuit hun eigen levensperspectief hun eigen ervaringen kunnen delen hoe zij in hun dagelijks leven deze koloniale erfenis meemaken of terug voelen’, aldus Gomez.
Er is in de tentoonstelling dus heel bewust een link gelegd tussen het koloniale verleden en het heden: ‘Wat voor mij heel belangrijk was bij dit onderzoek, was om juist een tentoonstelling te maken die het onderwerp niet presenteert als iets van het verleden, maar met mensen in gesprek te gaan over hoe dat verleden nog steeds doorwerkt in hun dagelijks leven’.
Waarom is het belangrijk om nog steeds stil te staan bij het koloniale verleden? Verslaggever Eva Langendoen zocht het uit. Hiervoor sprak ze met Sidney Breidel, oprichter van het Cultureel Educatief Centrum Dordrecht, over de bijdrage van Dordrecht aan kolonialisme en slavernij. Ook sprak ze met Chandra van Steenis over haar bijdrage aan het wandkleed als onderdeel van ‘Draden van ons Nederlandse slavernijverleden’ en met spreker en podcastmaker Peggy Bouva over het belang van educatie over het slavernijverleden. Beluister de audioreportage hieronder.
