De regelgeving rondom foie gras bevindt zich zowel op Europees als op Nederlands niveau op een opmerkelijk spanningsveld van dierenwelzijn en vrij handelsverkeer. Foie gras is ganzenlever, die door dwangvoeren zes tot tien keer het gezonde formaat kan bereiken. Hoewel het dwangvoeren van ganzen en eenden (gavage) binnen een groot deel van de Europese Unie als dierenmishandeling geldt, blijft de vette lever op veel plekken gewoon verkrijgbaar.
Op Europees niveau vormt Richtlijn 98/58/EG de basis voor de bescherming van dieren in de veehouderij. Deze wetgeving bepaalt dat dieren geen voeding mag worden toegediend die onnodig lijden of letsel veroorzaakt. Hoewel dit in de praktijk neerkomt op een verbod op dwangvoeding, geldt er een expliciete uitzondering voor landen met een ‘historische traditie’. Slechts vijf EU-lidstaten, waaronder Frankrijk als absolute koploper, produceren nog legaal foie gras.
Bovendien beschermt het fundament van de Europese interne vrije markt de doorvoer van goederen. Zodra een product legaal in één lidstaat is geproduceerd, mag een ander EU-land de import of verkoop ervan niet zomaar verbieden.
Nederland hanteert een strikte lijn ten aanzien van de productie van foie gras. Op grond van de Wet dieren is het gedwongen volproppen van (pluim)vee verboden. Er vindt in Nederland dan ook geen enkele vorm van productie van foie gras door middel van dwangvoeren plaats.
Toch ligt het product in de schappen van delicatessenwinkels en staat het op de menukaart bij sommige horecazaken. Vanwege de Europese handelsregels kan de Nederlandse overheid de import uit landen als Frankrijk niet wettelijk tegenhouden. Pogingen van dierenrechtenorganisaties en politieke partijen om een algeheel verkoopverbod in te stellen, stranden telkens op dit Europese handelsrecht.
Het resultaat is een ethisch probleem: wat in Nederland vanwege dierenleed wettelijk niet geproduceerd mag worden, kan door de open grenzen moeiteloos worden geïmporteerd en geconsumeerd.
Afgelopen week organiseerde actiegroep ‘Active for Justice’ twee protesten tegen de verkoop van foie gras. Woensdag stonden ze bij horecagroothandel Hanos in Amsterdam en donderdag bij restaurant Roemer in Utrecht. In deze videoreportage zoekt redacteur Kai van Kordelaar uit tot welk conflict het ethische vraagstuk omtrent foie gras leidt.
