‘De prijs van boodschappen is in een paar jaar tijd verdubbeld’, stelde PVV-Kamerlid Tony van Dijck op 30 september tijdens de Algemene Financiële Beschouwingen. De PVV wil daarom de btw op boodschappen afschaffen. Maar zijn boodschappen daadwerkelijk twee keer zo duur geworden?
De claim: ‘De prijs van boodschappen is in een paar jaar tijd verdubbeld’
Oordeel: onjuist. Boodschappen zijn flink duurder geworden, maar de beschikbare cijfers laten geen verdubbeling van de boodschappenprijzen als geheel zien. Sommige afzonderlijke producten zijn wel in prijs verdubbeld.
Wat is ‘een paar jaar’?
Van Dijck noemt bij zijn bewering geen beginjaar of bron. Daarom worden verschillende periodes vergeleken. De consumentenprijsindex van het CBS meet de prijsontwikkeling van een gewogen pakket producten dat Nederlandse huishoudens aanschaffen.
Voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken waren volgens deze cijfers in 2025 gemiddeld ongeveer 43 procent duurder dan in 2016. Tussen 2021 en 2025 stegen de prijzen met ongeveer 31 procent. Vooral vanaf 2022 liepen de prijzen snel op. Voor een verdubbeling is echter een stijging van 100 procent nodig. Zelfs wanneer bijna tien jaar wordt teruggekeken, wordt deze niet gehaald.
Boodschappen
Wat Van Dijck precies onder boodschappen verstaat, is niet duidelijk. Het CBS onderscheidt voedingsmiddelen bijvoorbeeld van verzorgingsproducten en huishoudelijke artikelen, terwijl consumenten die in de supermarkt vaak tegelijkertijd afrekenen. De bovenstaande CBS-cijfers gaan daarom alleen over voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken.
Babs van der Staak, woordvoerder Gezondheidszorg, Reizen, Supermarkten en Voeding bij de Consumentenbond, noemt Van Dijcks uitspraak in een telefonisch interview ‘een vrij algemene claim’. ‘In welke categorie boodschappen hebben we het over? Voedsel of shampoo?’, vraagt ze. De organisatie doet regelmatig onderzoek naar supermarktprijzen. ‘Wij doen prijspeilingen. We kijken de ene keer naar huismerken, de andere keer naar A-merken, de andere keer naar groente en fruit.’
De onderzoeken die Van der Staak benoemd, laten grote verschillen zien. Uit een prijspeiling van december 2024 blijkt dat A-merken sinds 2020 gemiddeld 42 procent duurder waren geworden. Budget- en huismerken stegen in dezelfde periode gemiddeld 30 procent.
Een onderzoek uit mei 2025 naar ruim 800 A-merkartikelen en 300 budgetartikelen laat opnieuw verschillen zien. Tussen april 2024 en april 2025 werden A-merken gemiddeld 7 procent duurder en budgetmerken 3 procent. De Consumentenbond hield daarbij rekening met krimpflatie.
Nog recenter werden in een peiling onder 118 budgetproducten budgetproducten tussen november 2024 en november 2025 gemiddeld juist 5 procent goedkoper, terwijl onderzochte A-merken gemiddeld 4 procent duurder werden. Van de 118 budgetproducten daalden er 89 in prijs.
Deze onderzoeken gebruiken verschillende producten en periodes en kunnen daarom niet bij elkaar worden opgeteld. Ze laten wel zien dat prijsontwikkelingen sterk verschillen per product en merk.
Sommige producten verdubbelden wél
Bij afzonderlijke producten zijn grotere uitschieters te zien. Volgens een prijspeiling naar koffie steeg de gemiddelde prijs per kop koffie tussen april 2021 en april 2026 met 74 procent. Koffiepads werden 78 procent duurder en bij koffiebonen verdubbelde de prijs per kop.
Het verschil kan ook de andere kant op gaan. In de peiling onder budgetproducten werd filterkoffie in één jaar 42 procent duurder, terwijl shampoo 41 procent goedkoper werd. Een verdubbeling komt dus bij afzonderlijke producten voor, maar uit de brede cijfers blijkt niet dat dit voor boodschappen als geheel geldt.
Waardoor stegen de prijzen?
Volgens onderzoek van de Europese Centrale Bank waren onder meer hogere energie- en grondstofprijzen belangrijke aanjagers van de voedselinflatie. De Russische invasie van Oekraïne zorgde voor verdere verstoringen op energie- en voedselmarkten. Ook weersomstandigheden en tegenvallende oogsten kunnen voedselprijzen beïnvloeden.
Komt er in 2027 nog 10 procent bij?
Van Dijck waarschuwde ook voor een prijsstijging van 10 procent in 2027. Dat sluit aan bij een brief van supermarktbrancheorganisatie CBL uit juni. Daarin staat dat voedselinflatie door internationale spanningen volgend jaar ‘kan oplopen tot wel 10%’. Het gaat daarmee om een mogelijk scenario en niet om een vaststaande prijsstijging.
De PVV wil de btw op boodschappen afschaffen. Volgens een berekening van het ministerie van Financiën kost een nultarief op voedingsmiddelen ongeveer 6,3 miljard euro per jaar. Van Dijck noemde tijdens het debat 6,5 miljard euro.
Conclusie
Voedingsmiddelen en alcoholvrije dranken waren in 2025 ongeveer 43 procent duurder dan in 2016 en ongeveer 31 procent duurder dan in 2021. Dat is fors, maar geen verdubbeling. Onderzoeken van de Consumentenbond laten daarnaast zien dat prijsontwikkelingen sterk verschillen per product en merk. Sommige afzonderlijke producten zijn wél in prijs verdubbeld.
Oordeel: onjuist. De beschikbare cijfers ondersteunen de algemene uitspraak dat ‘de prijs van boodschappen’ in een paar jaar tijd is verdubbeld niet.
