Claim: ‘De asielketen kan de huidige druk niet aan’
VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans
Datum Claim: 9 september

Ruben Brekelmans, fractievoorzitter van de VVD, vertelde op 9 september tijdens de Binnenhoflezing: ‘De asielketen kan de huidige druk niet aan.’ Volgens hem leggen de hoge aantallen asielzoekers al jaren druk op de Nederlandse asielketen. In deze factcheck onderzoek ik of deze uitspraak klopt. Een belangrijk onderdeel van de asielketen is de Immigratie- en Naturalisatiedienst. De IND behandelt namelijk asielaanvragen en beslist of iemand in Nederland mag blijven. Voor deze factcheck sprak ik met Tom van Essenberg, woordvoerder van de IND.

De huidige instroom

Op de vraag of de IND de huidige instroom van asielaanvragen aankan, antwoordt Van Essenberg: ‘Ja, de huidige instroom kan de IND aan.’

Sinds 12 juni 2026 is er een nieuwe Europese asielprocedure. De IND geeft volgens Van Essenberg prioriteit aan aanvragen die sinds die datum binnenkomen. Volgens Van Essenberg zijn er voor nieuwe aanvragen op dit moment geen wachttijden die langer zijn dan de wettelijke beslistermijn van drie tot zes maanden. Voor asielaanvragen die vóór 12 juni zijn ingediend, ligt dat anders. Volgens Van Essenberg kunnen deze aanvragen soms al twee jaar wachten op een beslissing. De IND heeft daarom een plan gemaakt om openstaande aanvragen sneller te behandelen. De IND krijgt drie jaar de tijd om op alle eerste asielaanvragen van vóór 12 juni 2026 een beslissing te nemen.

Grote achterstand

Dat er ook sprake is van een grote achterstand blijkt uit de cijfers van de IND. Op 1 januari 2026 wachtten ruim 51.000 mensen op een beslissing over hun asielaanvraag. De gemiddelde wachttijd in de algemene asielprocedure was in die periode 67 weken.

De werkdruk bij de IND wordt volgens Van Essenberg door verschillende factoren veroorzaakt. ‘Het komt met name door nieuwe asielaanvragen, nareisaanvragen en beroepszaken.’ Ook reguliere migratie zorgt volgens hem voor werkdruk, maar dit gebeurt in mindere mate. Om te bepalen of de IND de instroom kan bijhouden, kijkt de dienst volgens Van Essenberg vooral naar het aantal aanvragen en het aantal beslissingen. ‘Op het moment dat de IND op voldoende aanvragen behandelt, ontstaan er geen wachttijden’, zegt hij.

De hele asielketen

Er zit wel een verschil tussen de uitspraak van Brekelmans en de informatie van de IND. Brekelmans heeft het namelijk over de hele asielketen, terwijl Van Essenberg alleen namens de IND spreekt. De IND kan volgens Van Essenberg de instroom momenteel aan, terwijl het wel nog steeds een grote achterstand heeft bij oudere aanvragen. Ook is de opvang een belangrijk onderdeel in de asielketen. Volgens de beschikbare gegevens zijn er momenteel ongeveer 73.103 actieve opvangplaatsen bij het COA. De actuele asielinstroom ligt daar op dit moment een stuk lager dan eerder in het jaar. In week 37 van het jaar 2026 kwamen er ongeveer 590 mensen bij, In week 36 waren dit er ongeveer 580, terwijl dit in week 35 ongeveer 630 mensen waren. De instroom is daarmee de afgelopen weken dus lager dan eerder dit jaar. In de eerste weken van 2026 lag de instroom namelijk meestal rond de 700 tot 900 mensen per week en in sommige weken zelfs rond de 1.000.

De 73.103 opvangplaatsen kunnen echter niet één op één worden vergeleken met de wekelijkse instroom. Mensen verblijven namelijk vaak langer in een opvanglocatie. Ook is niet bekend hoeveel van de 73.103 plekken op dit moment daadwerkelijk vrij zijn. Over andere onderdelen van de asielketen, zoals de opvang, kan de IND geen antwoord geven. Op de vraag of er voldoende opvangplekken zijn, antwoordt Van Essenberg dan ook dat dit een vraag is voor het COA. Het COA wilde voor deze factcheck niet in gesprek. Waardoor ik niet kan vaststellen of er op dit moment voldoende opvangplekken zijn.

Conclusie

De uitspraak van Brekelmans is niet volledig te onderbouwen met de beschikbare informatie. De IND zegt namelijk dat de huidige instroom van asielaanvragen kan worden verwerkt. Omdat Brekelmans spreekt over de hele asielketen, en er geen informatie van het COA beschikbaar is over de opvang, kan niet worden vastgesteld dat de hele asielketen de huidige instroom niet aankan. Wel blijkt uit mijn onderzoek dat er nog grote achterstanden en lange wachttijden zijn bij de IND.

Bronnen:

VVD – Binnenhoflezing Ruben Brekelmans
https://www.vvd.nl/nieuws/ruben-brekelmans-bij-de-binnenhoflezing-de-wereld-wacht-niet-nederland-moet-vooruit/

IND – Openstaande aanvragen versneld behandelen
https://ind.nl/nl/nieuws/ind-gaat-openstaande-aanvragen-versneld-behandelen

IND – Jaarcijfers 2025
https://ind.nl/nl/nieuws/ind-jaarcijfers-2025-minder-aanvragen-lange-wachttijden-hoge-dwangsommen

IND – Cijfers en publicaties
https://ind.nl/nl/over-ons/cijfers-en-publicaties

IND – Zoeken naar informatie over asiel
https://ind.nl/nl/zoeken?s=asiel

Rijksoverheid – Actuele asiel- en migratiecijfers
https://www.rijksoverheid.nl/vraag-en-antwoord/asielbeleid/asiel–en-migratiecijfers

Rijksoverheid – Asielinstroom per week in 2026
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/2026/01/01/asielinstroom-per-week-in-2026

Woordvoerder IND: Tom van Essenberg