De aangekondigde busstakingen in de komende weken kunnen het dagelijks leven van veel reizigers flink verstoren. Wie afhankelijk is van de bus, loopt het risico te laat te komen op het werk, lessen te missen of belangrijke afspraken niet na te kunnen komen. Vooral voor mensen die niet gemakkelijk op ander vervoer kunnen overstappen, kan de staking voor problemen zorgen.
De gevolgen van de stakingen zijn het grootst voor mensen die geen andere manier hebben om op hun bestemming te komen. Denk aan werknemers die niet thuis kunnen werken, mensen met zorgtaken of reizigers die een belangrijke afspraak hebben.
„Mensen die moeten reizen en geen alternatief vervoer hebben, worden het hardst geraakt”, zegt Dick Ettema, hoogleraar urban geography aan de Universiteit Utrecht. Vooral mensen zonder auto die grotere afstanden moeten afleggen en mensen met een lichamelijke beperking zijn kwetsbaar.
Ook Niels van Oort, verbonden aan de TU Delft, wijst op de verschillen tussen reizigers. „Er zijn verschillende groepen voor wie er geen enkel alternatief is.” Ander vervoer is soms niet beschikbaar, te duur of praktisch onhaalbaar. „Daarmee zie je dat bepaalde groepen, bijvoorbeeld praktisch geschoolde reizigers of zij met een lager besteedbaar inkomen, harder geraakt worden”, zegt Van Oort. Als dit vaker gebeurt, kan volgens hem vervoersarmoede ontstaan: mensen raken uitgesloten van deelname aan de maatschappij doordat ze bestemmingen niet kunnen bereiken.
Studenten missen lessen en ouders afspraken
Studenten kunnen door de stakingen verplichte lessen of tentamens missen en daardoor achterlopen met de lesstof. „Voor studenten gaat het vooral om het missen van onderwijs”, zegt Ettema. Ook ouderen kunnen sociale of medische afspraken mislopen. „Voor ouderen gaat het vaak over het missen van sociale afspraken of medische afspraken”, aldus Ettema. Daarnaast kan het inschakelen van familie of vrienden belastend zijn voor hun sociale netwerk.
Van Oort benadrukt dat schoolroosters en tentamentijden niet vanzelfsprekend worden aangepast en dat thuiswerken lang niet voor iedereen mogelijk is. Ook noodzakelijke (mantel)zorg kan hierdoor moeilijker bereikbaar worden.
Gevolgen verdienen aandacht
Vervoerders en overheid kunnen reizigers helpen door duidelijk te communiceren over uitval en alternatieven. Onderwijsinstellingen kunnen daarnaast helderheid geven over het inhalen van lessen en het uitstellen van deadlines.
„Een staking is bedoeld om mensen te treffen, omdat de actie anders niet als drukmiddel werkt”, zegt Ettema. Van Oort benadrukt dat staken een recht is en in eerste instantie een zaak tussen werkgever en werknemer. „Op het moment dat het structurele uitsluiting van bepaalde groepen tot gevolg heeft, lijkt het me echter goed dat die consequenties ook onderwerp van gesprek worden.”
Beluister hieronder een stuk van de uitzending, waarin Daniel Mamedov, buschauffeur bij Keolis wordt geïnterviewd over het doel van de staking.
