Van ultramarathons tot extreme sportwedstrijden waarbij deelnemers doorgaan tot ze niet meer kunnen: Op sociale media komen dit soort prestaties steeds vaker voorbij. Maar wat doet zo’n zware belasting eigenlijk met je lichaam?
In een TikTok over de sportuitdaging Last Man Standing waarschuwt Jesse Miltenburg voor de gevolgen van extreem sporten. Hij stelt dat topsporters na hun carrière vaak lichamelijke klachten krijgen door de zware fysieke belasting tijdens hun sportcarrière.
Maar klopt dat wel? Om de uitspraak te controleren, zijn twee vragen belangrijk. Krijgen oud-topsporters vaker lichamelijke klachten dan andere mensen? En zijn die klachten daadwerkelijk het gevolg van jarenlang intensief sporten?
Oud-topsporters hebben soms meer klachten
Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat bepaalde oud-topsporters een verhoogd risico hebben op lichamelijke klachten.
Onderzoek van Russell en collega’s uit 2023 laat bijvoorbeeld zien dat voormalige professionele voetballers vaker artrose in hun gewrichten zoals, de knie en heup hebben. Artrose is een aandoening aan de gewrichten die pijn en stijfheid kan veroorzaken.
Ook een onderzoek uit 2026 onder 1.488 voormalige vrouwelijke olympiërs laat zien dat zij vaker bepaalde klachten aan hun gewrichten en rug rapporteren dan vrouwen uit de algemene bevolking. Toch betekent dit niet dat alle oud-topsporters vaker klachten krijgen.
Sportarts Diederik Oei van Sport Medisch Centrum Papendal herkent dat sommige sporters na hun carrière meer klachten aan spieren en gewrichten hebben. ‘Afhankelijk van de sport zijn die zeker vaker aanwezig bij een topsporter na de carrière’, vertelt hij.
Volgens Oei maakt het veel uit welke sport iemand beoefent. Een rugbyspeler krijgt bijvoorbeeld met een heel andere lichamelijke belasting te maken dan een schaker.
Spelen blessures een grotere rol?
Dat oud-topsporters vaker bepaalde klachten hebben, betekent nog niet dat zware trainingen de directe oorzaak zijn.
Onderzoek van Palmer en collega’s uit 2022 laat zien dat voormalige olympiërs niet automatisch vaker artrose hebben dan mensen uit de algemene bevolking. Vooral eerdere blessures blijken een belangrijke risicofactor.
Volgens Oei spreken de resultaten elkaar niet tegen. Bij voetballers kunnen blessures tijdens hun carrière bijvoorbeeld bijdragen aan artrose op latere leeftijd.
‘Het een kan het gevolg zijn van het ander’, legt hij uit.
Een blessure die niet goed herstelt kan later opnieuw problemen veroorzaken. De belasting tijdens een sportcarrière en eerdere blessures zijn daardoor niet altijd los van elkaar te zien.
Waar baseert Jesse zijn uitspraak op?
Miltenburg vertelt dat hij de TikTok maakte vanwege de normalisering van extreme sportprestaties op sociale media. Hij ziet bijvoorbeeld influencers die soms ongetraind meedoen aan zware wedstrijden.
Zijn uitspraak baseert hij op wetenschappelijke onderzoeken die hij tijdens zijn studie heeft gelezen.
Een daarvan is onderzoek van Tran en collega’s uit 2016. Daarin wordt een verband gevonden tussen bepaalde sporten en een verhoogd risico op artrose. Vooral bij voetballers speelt dit, maar eerdere blessures blijken ook belangrijk.
Daarnaast noemt Miltenburg onderzoek van Hodgson. Een studie van Hodgson en collega’s uit 2017 laat zien dat extreme duursport soms acute nierproblemen kan veroorzaken. De onderzoekers vonden echter onvoldoende bewijs dat dit leidt tot blijvende nierschade.
Miltenburg noemt zelf ook hartritmestoornissen als mogelijk gevolg van intensief sporten. Dat onderdeel wordt met de twee genoemde onderzoeken niet afzonderlijk onderbouwd.
Er zit bovendien een verschil tussen gezondheidsproblemen tijdens een extreme wedstrijd en klachten die iemand na een topsportcarrière krijgt. Het ene bewijst niet automatisch het andere.
Topsport heeft ook voordelen
Zware trainingen hebben niet alleen negatieve gevolgen. Volgens Oei blijven veel topsporters na hun carrière juist erg fit.
‘Er zijn heel veel topsporters die natuurlijk nog na hun topsportcarrière heel fit zijn’, vertelt hij.
Door hun goede conditie kunnen zij vaak ook op latere leeftijd blijven sporten. Oei noemt daarnaast een mogelijk lager risico op overgewicht en hart- en vaatziekten.
Conclusie
De uitspraak van Jesse Miltenburg is te algemeen geformuleerd. Wetenschappelijke onderzoeken laten zien dat bepaalde groepen oud-topsporters vaker lichamelijke klachten krijgen, waaronder artrose. Dat betekent alleen niet dat dit voor alle oud-topsporters geldt
Ook is niet aangetoond dat zware trainingen op zichzelf de lichamelijke klachten van oud-topsporters verklaren.
Sportarts Diederik Oei noemt de uitspraak daarom ‘veel te algemeen geformuleerd’.
De claim is dus deels waar, maar te stellig. Sommige oud-topsporters lopen meer risico op lichamelijke klachten, alleen kun je niet zeggen dat topsporters in het algemeen na hun carrière vaak klachten krijgen door zware trainingen.
