Nederlandse Gebarentaal (NGT) is sinds 1 juli 2021 officieel erkend als taal in Nederland. Daarmee heeft de overheid de taak gekregen om het gebruik van NGT in onder meer overheidscommunicatie, het bestuurlijk verkeer en de rechtspraak te bevorderen. Vijf jaar later staat tijdens een jubileumevenement in Nieuwspoort de vraag centraal wat daar in de praktijk van terechtkomt.

Tijdens het evenement komen politici en vertegenwoordigers van de dovengemeenschap samen. Met het spel Ken je gebaar! maken politici kennis met NGT en proberen zij persoonlijke naamgebaren van elkaar te herkennen. Daarmee krijgt het jubileum een feestelijk karakter, maar de bijeenkomst heeft ook een politieke boodschap: de wettelijke erkenning vraagt om concrete uitvoering.

In de Wet erkenning Nederlandse Gebarentaal staat dat de overheid het gebruik van NGT in de samenleving moet bevorderen. Daarbij noemt de wet onder andere overheidscommunicatie, het bestuurlijk verkeer en de rechtspraak.

Naast de wettelijke verplichtingen is volgens de Rijksoverheid in 2022 het Adviescollege Nederlandse Gebarentaal ingesteld. Dit college adviseert de minister over het bevorderen van NGT in de samenleving. Het doel daarvan is om de samenleving toegankelijker te maken voor gebarentaalgebruikers.

Toch betekent wettelijke erkenning niet dat alle communicatie automatisch toegankelijk is. Juist daarom kijken vertegenwoordigers van de dovengemeenschap tijdens het jubileum terug op de afgelopen vijf jaar en naar wat er nog moet gebeuren.

Lisa Westerveld, Tweede Kamer lid namens PRO, benoemt dat de Tweede Kamer al langer bezig is met inclusie voor de dovengemeenschap en NGT-gebruikers, maar dat ze nog zeker niet overal bewust van zijn. ‘Ik heb een tijd geleden in de Tweede Kamer een initiatiefnota geschreven, die gaat over hoe we Nederland inclusiever maken, maar ik heb hier weer allemaal nieuwe dingen gehoord over de toegankelijkheid van bijvoorbeeld het openbaar voer over wat we nog beter kunnen doen aan het onderwijs,’ aldus Westerveld.

De politieke vraag die daarmee op tafel ligt, is hoe de erkenning verder wordt vertaald naar beleid en uitvoering. De wet vormt sinds 2021 het juridische kader; de komende jaren moet blijken hoe zichtbaar die verantwoordelijkheid wordt in het dagelijks leven van gebarentaalgebruikers.

In deze reportage gaat verslaggever Jutta langs bij het jubileumevenement in Nieuwspoort, waar vijf jaar wettelijke erkenning van Nederlandse Gebarentaal wordt gevierd. Ze spreekt met mensen uit de dovengemeenschap en een politicus over wat er sinds de erkenning is veranderd en wat er nog moet gebeuren om Nederland inclusiever en toegankelijker te maken voor gebarentaalsprekenden.