Lokale omroepen dreigen afhankelijk te worden van de overheid, dat beweert Forum voor Democratie over het nieuwe Mediawetsvoorstel. Volgens de partij gebeurt dit ‘onder valse voorwendselen’. Het kabinet stelt juist de lokale journalistiek te willen versterken door de financiering te centraliseren en omroepen samen te voegen. Maar klopt de bewering van FVD? Worden lokale omroepen daadwerkelijk afhankelijker van de overheid? 

Wat houdt het wetsvoorstel in?  

Het kabinet wil de lokale omroepsector hervormen. Met een nieuwe Mediawet moeten lokale omroepen worden samengevoegd tot grotere streekomroepen, die centraal gefinancierd worden via het Rijk. Momenteel zijn er 220 lokale omroepen, vanaf januari 2028 moeten dit er nog maar 80 zijn. Volgens het kabinet moet dit de journalistieke kwaliteit en onafhankelijkheid versterken. Maar over de gevolgen van deze hervorming bestaan ook zorgen. 

De zorgen van Forum voor Democratie 

Forum voor Democratie stelt dat door de financiering rechtstreeks vanuit de overheid te reguleren de onafhankelijkheid van lokale omroepen in gevaar dreigen te komen. ‘Wiens brood men eet, wiens woord hij spreekt.’ Dit zei FVD-senator Eric Kemperman tijdens de behandeling van het nieuwe wetsvoorstel in de Eerste Kamer. Hij sprak tijdens het debat bang te zijn dat de financiële verschuiving leidt tot onder andere eenzijdige berichtgeving en berichtgeving die aansluit bij de heersende politieke opvattingen.  

Ook stelt Forum voor Democratie dat het centraliseren van lokale omroepen leidt tot minder hyperlokaal nieuws. ‘De grotere gemeentes krijgen dan misschien meer aandacht dan de kleinere gemeenschappen.’ De journalisten zouden te ver weg komen te staan van hun lokale gemeenschap.  

Inmiddels is het wetsvoorstel aangenomen door de Eerste Kamer en het plan gaat dus definitief door.  

De nieuwe visie 

Met de nieuwe wet hoopt het Ministerie van OCW de journalistieke kwaliteit van lokale omroepen te verhogen. ‘lokale omroepen hebben te weinig financiële middelen en hebben daarom vaak niet de positie om gekwalificeerde journalisten in dienst te nemen’, zegt Bas Booister. Hij is werkzaam bij NLPO. De NLPO is de organisatie die opkomt voor de belangen van lokale omroepen en hen ondersteunt. Binnen de nieuwe Mediawet speelt de NLPO een rol bij het begeleiden van de overgang naar grotere streekomroepen.  

Het samenvoegen van redacties zou juist de kwaliteit van berichtgeving verbeteren. ‘Door de redacties samen te voegen en betere financiële ondersteuning te bieden wordt het nieuws juist beter en lokaaler dan ooit, omdat daar dan ook de journalistieke middelen voor zijn.’  

Het ministerie en de NPLO draaien het argument van de FVD om, ‘verplaatsing van de financiën naar het rijk zorgt er juist voor dat de onafhankelijkheid beter wordt. Nu komt de financiering van lokale omroepen vanuit de gemeentes zelf, maar er wordt van lokale journalisten juist gevraagd vooral kritisch te zijn op de gemeente en de gemeentelijke leiders.  

Wat zeggen de feiten? 

Uit onderzoek van het Commissariaat voor de Media uit mei 2026 blijkt dat lokale omroepen momenteel juist financieel erg kwetsbaar zijn. Het Commissariaat onderzocht 225 lokale publieke omroepen over de periode 2022-2024, daaruit bleek dat 50 procent van de omroepen verlies draaide en 31 procent een ongezonde financiële positie had. Daarnaast bleek dat 42 procent van de gemeenten minder geld beschikbaar maakten voor de lokale omroepen dan dat eigenlijk de richtlijn is. 

Dat betekent dat het huidige systeem, waarin gemeenten de omroepen financieren, ook risico’s voor de onafhankelijkheid met zich meebrengt. Een lokale omroep moet namelijk kritisch kunnen berichten over het gemeentebestuur waarvan het ook geld ontvangt. 

De Raad van State waarschuwde in zijn advies dat de regering onvoldoende heeft onderbouwd of de nieuwe financiering daadwerkelijk genoeg is. Ook ziet de raad het risico dat grotere omroepen verder van hun lokale gemeenschappen af komen te staan.  

Daarnaast blijft de mogelijkheid dat gemeenten vrijwillig extra geld aan lokale omroepen geven. De financiering komt dus grotendeels vanuit het Rijk, maar gemeenten verdwijnen niet volledig uit het financiële plaatje. 

Uit onderzoek van de SvdJ (stimuleringsfonds van de journalistiek), blijkt dat de onafhankelijkheid van lokale media juist onderdruk staat in het systeem dat er nu wordt gehanteerd. Zij spraken met 111 lokale omroepen, 50 procent daarvan vond dat de journalistieke vrijheid onder druk stond doordat ze financieel te afhankelijk waren van de gemeente. Eén op de zeven redacties zei zelfs dat gemeentebestuurders hen onder druk hadden gezet om nieuws aan te passen.  

Conclusie 

De zorgen van Forum voor Democratie zijn niet gek. De claim dat lokale omroepen onder valse voorwendselen afhankelijk worden gemaakt van de overheid is iets gecompliceerder. Er is geen bewijs dat deze claim bij staat, maar er is ook geen bewijs dat dit niet gaat gebeuren. Wel is er bewijs dat het huidige systeem niet goed werkt en dat er dus verandering nodig is.  

De claim van de FVD is daarom niet per definitie onjuist, maar er is ook geen bewijs dat hen bij staat.