Een telefoon in de hand of oortjes in je oren: het kan ervoor zorgen dat mensen elkaar minder snel aanspreken. Juist oogcontact en kleine signalen zijn belangrijk om een gesprek met een onbekende te beginnen. Dat zegt Petra Sneijder, hogeschoolhoofddocent bij het lectoraat Sociale Interactie in de Publieke Ruimte van Hogeschool Utrecht.
Mensen zijn gewend om onbekenden in openbare ruimtes met rust te laten. Daardoor is het soms lastig om te bepalen of iemand openstaat voor een praatje. ‘Mensen willen nu eenmaal niet opdringerig overkomen’, legt Sneijder uit.
Minder contact door telefoongebruik
Wie op zijn telefoon kijkt, maakt minder snel oogcontact met anderen. Dat kan ervoor zorgen dat er minder mogelijkheden ontstaan om een gesprek te beginnen. Ook oortjes en koptelefoons kunnen een drempel vormen. Anderen kunnen hierdoor denken dat iemand liever niet gestoord wil worden.
Dat telefoongebruik invloed kan hebben op contact tussen onbekenden, blijkt ook uit onderzoek van Kushlev en collega’s uit 2019. In een experiment glimlachten onbekenden in een wachtruimte minder naar elkaar wanneer ze hun smartphone bij zich hadden. Dat betekent niet automatisch dat mensen minder sociaal zijn, maar het kan wel invloed hebben op de manier waarop ze contact maken. (Kushlev)
Volgens Sneijder moeten we voorzichtig zijn met het invullen van de motieven van anderen. Mensen kijken bijvoorbeeld uit gewoonte op hun telefoon of omdat ze even niets te doen hebben. ‘We zien wat iemand doet, maar weten niet automatisch waarom.’
Een klein praatje kan verschil maken
Dat spontane gesprekken belangrijk kunnen zijn voor mensen, blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam en Stichting Praatje. Onder 447 Nederlanders bleek dat deelnemers zich op dagen waarop ze een of meer praatjes maakten gelukkiger en minder eenzaam voelden. Ook hadden ze meer vertrouwen in anderen en voelden ze zich meer verbonden met de samenleving. Het onderzoek toont een verband aan, maar bewijst niet dat praatjes deze gevoelens rechtstreeks veroorzaken. (VU-onderzoek)
De resultaten sluiten aan bij de eerste landelijke Week van het Praatje, die van 12 tot en met 16 oktober plaatsvindt. Met het initiatief wil Stichting Praatje mensen stimuleren om vaker een gesprek te beginnen met iemand die ze niet kennen. (Praatje)
Volgens Sneijder hoeft dat niet ingewikkeld te zijn. De telefoon even wegleggen, de oortjes uitdoen en om je heen kijken kan al helpen. Een gesprek begint vaak met oogcontact, een glimlach of een opmerking over iets wat mensen samen meemaken. Daarbij blijft het belangrijk om rekening te houden met de ander: niet iedereen heeft op ieder moment behoefte aan een gesprek.
Campagne
Deze week vond de eerste editie van de Week van het Praatje plaats. In de audio-reportage hieronder hoor je wat initiatiefnemer Roderik Schaepman en persvoorlichter Simon van Herpen van ANBO-PCOB, partner van het initiatief, willen bereiken met de Week van het Praatje.
