Stoptober begint donderdag, maar voor jongeren die vapen ligt stoppen ingewikkelder dan alleen weten dat nicotine schadelijk is. Dat blijkt uit recente cijfers van het Trimbos-instituut. Hoewel de meeste jonge vapers weten dat vapen ongezond is, gebruikt 85 procent van de jongeren die minstens maandelijks vapen nog altijd weleens een vape met een smaakje. Die smaakjes zijn sinds 2024 verboden.
De cijfers komen uit de Jongerenmonitor Tabaks- en Nicotineproducten 2025, waarvoor 5.726 jongeren tussen de 12 en 25 jaar werden ondervraagd. Van de jongeren die minimaal maandelijks vapen, weet bijna iedereen dat de verkoop van vapes met smaakjes verboden is. Toch blijven ze deze producten gebruiken. Jongeren komen vooral aan hun vapes via vrienden of bekenden, tabakswinkels en vapeshops of dealers.
Ook onder middelbare scholieren blijft vapen veel voorkomen. Uit het meest recente HBSC-onderzoek van Trimbos blijkt dat in 2025 21,5 procent van de 12- tot en met 16-jarigen ooit een vape heeft gebruikt. 12,4 procent deed dat in de afgelopen maand en 4 procent dagelijks.
Volgens Claire Nerèe tot Babberich is kennis over de risico’s daarom niet genoeg om gedrag te veranderen. “Weten dat iets slecht is alleen is niet genoeg om je gedrag aan te passen”, zegt ze in een interview. Volgens haar spelen ook de omgeving, sociale normen en het beeld dat jongeren van zichzelf hebben een rol.
Dat is terug te zien in de cijfers. Ruim driekwart van de jongeren die vapen weet dat vapen schadelijk is voor hun gezondheid en de ontwikkeling van hun hersenen. Toch blijven veel jongeren het doen. Volgens Trimbos spelen onder meer de aantrekkelijkheid van smaakjes en sociale invloed een rol.
Daar komt bij dat handhaving van de regels lastig blijft. De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert de verkoop van vapes, maar veel illegale producten worden online of via andere kanalen aangeboden. “Je moet ook nadenken over: hoe ga ik dit verbod handhaven?”, zegt Nerèe tot Babberich. Volgens haar is een verbod zonder effectieve handhaving minder effectief.
Stoptober, dat donderdag van start gaat, richt zich op het stoppen met roken. De campagne roept deelnemers op om 28 dagen rookvrij te blijven en biedt daarbij onder meer een app en online ondersteuning. Volgens Stoptober hebben mensen die 28 dagen stoppen vijf keer meer kans om blijvend te stoppen.
Voor jongeren die willen stoppen met vapen bestaat daarnaast sinds 2025 een speciaal Stopplan van Trimbos. Volgens het instituut vraagt stoppen met vapen bij jongeren om een andere aanpak dan stoppen met roken bij volwassenen. Daarmee verschuift de aandacht van alleen waarschuwen voor de risico’s naar het daadwerkelijk ondersteunen van gedragsverandering.
Wil je meer weten over rookgedrag onder jongeren, luister dan dit interview met Joris Dullaert, oprichter van WeQuit.
