Na te veel telefoontjes gaat de ANP-bronnenbank op een kier
Even scrollen door de ANP-bronnenbank en gelijk de eerste beste deskundige opbellen: voor SvJ-studenten kan dat sinds dit collegejaar niet meer op eigen houtje. Het Algemeen Nederlands Persbureau (ANP) heeft de directe toegang tot de bronnenlijst in overleg met de HU stopgezet, nadat meerdere bronnen klaagden over de vele telefoontjes van studenten.
De samenwerking tussen het ANP en de opleiding journalistiek begon kleinschalig met tweedejaarsstudenten en werd in 2024 uitgebreid naar een pilot voor eerste- en tweedejaars. Ton Henkes en Bert Kok waren vanuit de opleiding betrokken bij de voorbereiding. Met toegang tot ANP-nieuws, de bronnenbank, het archief en foto’s wilde de opleiding het onderwijs nauwer laten aansluiten op de journalistieke praktijk.
De bronnenbank van het ANP helpt journalisten met het vinden van experts, wetenschappers en specialisten die nieuws kunnen uitleggen. De database bevat ook hun e-mailadressen en telefoonnummers, waardoor studenten hen makkelijk kunnen benaderen voor hun producties. Studenten maken veel gebruik van deze bronnenbank, wat leidde tot een overlast aan telefoontjes bij de deskundigen. Daarom is besloten de toegang tot de database te reguleren.
Foto: Een student bekijkt de website van het ANP. SvJ-studenten kunnen de bronnenbank sinds dit collegejaar alleen nog via docenten gebruiken. Foto: Noortje Eijmaal
Klachten van bronnen, of toch niet?
Volgens Ton Henkes klagen bronnen over die hoeveelheid telefoontjes. Daarbij worden er soms ook deskundigen benaderd voor onderwerpen waar zij weinig over kunnen vertellen. Studenten lezen niet altijd goed de beschrijving van een expert voordat ze bellen, zegt hij. ‘En dat leidt dan heel vaak tot frustratie.’ Die onervarenheid hoort volgens hem bij het leren.
Niet alle deskundigen uit de ANP-bronnenbank herkennen dat beeld. Energiespecialist Lucia van Geuns werd regelmatig benaderd door SvJ-studenten, maar heeft daar goede ervaringen mee. ‘Studenten zijn altijd heel netjes in de manier waarop ze me benaderen.’
Laatst reisde een student nog naar Den Haag om haar te interviewen over olie in Saudi-Arabië. Van Geuns werkt graag mee, zolang haar agenda dat toelaat. ‘Als ik het op mijn werk heel erg druk heb, dan reageer ik weleens niet op de verzoeken van journalisten.’ Van overlast is volgens haar geen sprake: ‘Ik heb nooit last gehad van te veel telefoontjes.’
Naast de klachten speelt voor de opleiding ook mee hoe studenten hun bronnen zoeken. Jerry Huinder, cursuscoördinator en docent van YOULive, ziet dat studenten sterk op de bronnenbank leunen. ‘We merken dat de studenten niet meer echt bronnen leren zoeken, maar gewoon de bronnenbank openen en die afbellen.’ Met het besluit om de bronnenbank te reguleren, hoopt hij dat studenten weer creatiever en actiever zullen worden in het zoeken naar geschikte bronnen.
Eerst langs de eindredacteur
Wie de ANP-bronnenbank wil gebruiken, moet daarvoor eerst langs de docent. De database is dus nog beschikbaar, maar studenten kunnen er niet meer zelfstandig in rondzoeken. Voor de vier GO-klassen zijn vier accounts beschikbaar, legt Jerry uit. De eindredacteuren hebben de bijbehorende inloggegevens van de accounts.
Een student die een deskundige nodig heeft, kan vervolgens bij de eindredacteur aankloppen. Die zoekt de contactgegevens op in de bronnenbank en geeft ze door. Het belletje doet de student wel zelf. Zo blijft de database bruikbaar voor producties, met een extra stap tussen het zoeken om te voorkomen dat bronnen platgebeld worden.
Volgens Ton biedt die stap ook een kans om samen naar de bronkeuze te kijken. Wat wil je precies weten? Welke expertise heb je daarvoor nodig? En kan de deskundige die je op het oog hebt daar wel iets over vertellen? De docent kan daarin meedenken. ‘Dat de docent je extra inzicht kan geven, is eigenlijk ook een mooi leermoment’, zegt hij.
Verder kijken dan de bronnenbank
Niet alle studenten zijn blij met de nieuwe ontwikkeling. Vooral tweedejaars die deze periode ‘GO’ volgen, hebben er last van: zij moeten meerdere keren per week bronnen benaderen voor hun producties. De bronnenbank bespaart de studenten veel tijd.
Merlijn Jansen, die dit semester GO volgt, vindt het vervelend dat hij de bronnenbank niet meer zelfstandig kan gebruiken. ‘Ik heb er altijd veel aan gehad. Ik zal nu toch echt op zoek moeten naar alternatieven en dat kost extra tijd.’
Volgens Ton moeten studenten nu verschillende kanalen gebruiken om bronnen te vinden. Naast de bronnenbank noemt hij sociale media. Ook daar kunnen mensen zijn die iets relevants over een onderwerp kunnen vertellen. Hij vindt dat studenten goed moeten nadenken over welke kanalen ze gebruiken om geschikte bronnen te vinden.
Alternatieven
Met je handen in het haar omdat je een bron zoekt? Ook buiten de ANP-bronnenbank zijn er genoeg plekken om een geschikte deskundige te vinden:
- VIDM (Vaker in de Media): Zoek in de deskundigendatabase of plaats gratis een oproep. Experts kunnen daarop reageren. Je oproep is niet zichtbaar voor andere journalisten.
- Expertgids Universiteit van Amsterdam, Expertgids Rijksuniversiteit Groningen, Onderzoeksdossiers Universiteit Utrecht, Persvoorlichting Radboud Universiteit. Universitaire expertgidsen: Zoek je wetenschappelijke duiding? Kijk op deze websites van universiteiten naar deskundigen en hun expertise. Geen geschikte onderzoeker gevonden? Vraag de persvoorlichting om hulp.
- LinkedIN: Zoek op onderwerp, functietitel of organisatie en ontdek deskundigen uit de praktijk. Bekijk hun werkervaring om te beoordelen of ze bij jouw vragen passen.
