Ondanks de hoge kosten, toch vertrouwen in onze koning
Afgelopen week trok ons koningshuis wederom de aandacht, deze keer Maxima in het specifiek. Zij rondde het eerste deel van haar militaire opleiding af. Het is een vorm van zichtbaarheid waarmee ons koningshuis al langere tijd hoge ogen gooit.
Maar hoe staat het vertrouwen in ons koningshuis en onze koning er eigenlijk voor? De data van onderzoeksbureau Ipsos laten een opmerkelijke tegenstrijd zien. Wij zijn als Nederlanders feller dan ooit over de kosten van het koningshuis, maar het vertrouwen groeit stap voor stap.
Opkrabbelen na de coronajaren
Na turbulente coronajaren, waarin omstreden vakanties het koningshuis in een diep populariteitsdal stortten, is de stijging in dat populariteitscijfer direct weer zichtbaar.
De drie B’s doen het altijd goed. Bruiloften, begrafenissen en baby’s. Die drie magische thema’s voor de monarchie zijn ze al een aantal jaar kwijt. En dat het dan toch weer stijgt vind ik wonderlijk.’
Volgens Justine Marcella komt die stijging door maatschappelijke spanningen. ‘Ik denk dat we meer en meer inzien wat het nut van een monarchie is in zo een verdeelde wereld. Misschien hebben we ook wel heel erg behoefte aan onze Nederlandse identiteit nu.’
De portemonnee van de koning
Ondanks dat het vertrouwen herwonnen lijkt te zijn, zijn de cijfers over de portemonnee van ons koningshuis duidelijk. Waar het vertrouwen stijgt, stijgt ook de afkeer naar het prijskaartje van het koningshuis.
De gecombineerde data laat zien dat het percentage Nederlanders dat het koningshuis ‘te duur’ vindt, een enorme klim heeft doorgemaakt, terwijl het vertrouwen ook blijft groeien.
Justine Marcella verklaart de kritiek, ‘het kost ons, de belastingbetaler, geld. Wij zijn als Nederlanders zuinig van huis uit en daarnaast staat niet even florissant financieel bij. Dan is het wel vervelend als je denkt, “hij gaat weer naar Griekenland” of “hij pakt weer het vliegtuig naar Argentinië om zijn schoonmoeder te ontmoeten’’.
Daarnaast is het volgens Marcella een dankbaar politiek- en media-onderwerp. Toch relativeert de deskundige de ophef, ‘als ik aan mensen vraag “hoeveel kost het jou per jaar?” weet niemand dat. Het is 2,50, het is een biertje,’
Nog steeds een monarchie
Hoewel de Nederlander diens mening klaar heeft over het geld wat naar het koningshuis gaat, hoeven de republikeinen nog niet te juichen. De onvrede vertaalt zich niet in een massale oproep om de monarchie af te schaffen.
Koningsdag en daarmee het koningshuis blijven volgens Marcella toch een verbindende factor. ‘Hetzelfde als met het WK voetbal, dan zijn we allemaal weer even een. En dat zijn we op Koningsdag bijvoorbeeld ook. Of je nou republikein bent of monarchist, of iets daartussenin. We vieren allemaal Koningsdag.’
Wel waarschuwt ze dat het herwonnen vertrouwen niet voor altijd is, al helemaal niet in tijden van sociale media. Ook het koningshuis ontkomt niet aan de zogeheten cancelcultuur. Wanneer zij een nieuwe misstap begaan, rekenen we die wederom faliekant af.
Verantwoording
De cijfers en visualisaties in dit artikel zijn gebaseerd op het officiële onderzoeksrapport van Koningsdag 2026 van Ipsos.
Het onderzoek van Ipsos wordt jaarlijks uitgevoerd. Dit onderzoek is uitgevoerd via online interviews onder een representatieve groep van 1000 stemgerechtigde Nederlanders (18+) Om deze representativiteit te waarborgen zijn de resultaten gewogen op geslacht, leeftijd, regio, opleiding, en stemgedrag bij de meest recente Tweede Kamerverkiezingen.
De visualisaties zichtbaar in dit artikel bestaan uit meerdere datasets, de data uit deze datasets zijn samengevoegd en gecombineerd tot een visualisatie. De datasets waarmee gewerkt is, zijn gebaseerd op de data en de visualisaties uit het onderzoek van Ipsos.
De datavisualisaties zelf zijn ontworpen met Flourish. Er is specifiek gekozen voor een contrasterend kleurenpalet, waar rood, wit, blauw en oranje centraal staan. Deze kleuren zijn gekozen voor duidelijkheid bij het aflezen, maar ook thematiek gericht op het koningshuis.
Ook is er gebruikgemaakt van legenda’s en titels, om de visualisaties op zichzelf staand duidelijk te maken.
De kleuren die zijn gebruikt, zijn enkel voor esthetische waarden en er hangt geen verder waardeoordeel aan.
Hieronder zijn ook nog de links naar de datavisualisaties te vinden, in de tekst hierboven zijn hyperlinks verwerkt naar het onderzoek van Ipsos en de gebruikte dataset.
Visualisatie 1: https://public.flourish.studio/visualisation/29145669/
Visualisatie 2: https://public.flourish.studio/visualisation/29145598/
Visualisatie 3: https://public.flourish.studio/visualisation/29072704/