Een tiener die een plaatje opzet, een vriendengroep die foto’s maakt met een digitale camera uit 2004. Jongeren die oude Nokia-telefoons verzamelen of bewust hun smartphone thuislaten tijdens een avondje uit. Op sociale media lijken de jaren ‘90 en vroege jaren 2000 populairder dan ooit.  

Vooral op TikTok groeit de fascinatie voor deze periode. Video’s met korrelige beelden, oude televisiereclames/programma’s, MSN Messenger, videotheken en spelcomputers worden miljoenen keren bekeken. Onder hashtags als #y2k en #nostalgia delen jongeren beelden van een tijd die volgens velen eenvoudiger, rustiger en sociale was dan de wereld van vandaag. Vroeger was alles beter. 

Opvallend genoeg hebben veel van deze jongeren die periode nooit bewust meegemaakt. Toch voelen zij zich sterk aangetrokken tot de tijd waarin zij nog niet eens geboren waren. Het is niet alleen op sociale media, ook daarbuiten lijkt het verleden een comeback te maken. Vinylplaten verkopen beter, tweedehands digitale camera’s vliegen over de toonbank, analoge fotografie is populairder en de zogenoemde Y2K-mode is terug in het straatbeeld. Sommige jongeren verruilen zelfs hun smartphone tijdelijk voor een eenvoudige telefoon waar alleen mee gebeld en ge-sms’t kan worden. 

De wereld van Gen Z 

Het roept allemaal interessante vragen op. Waarom kijkt een generatie die is opgegroeid met heel erg ver gevorderde techniek terug naar een tijd die zij nauwelijks kent? Om dit soort vragen te beantwoorden, moeten we eerst kijken naar de wereld waarin Generatie Z opgroeit.  

De generatie bestaat uit mensen die geboren zijn tussen 1997 en 2012. Het is de eerste generatie die vrijwel volledig digitaal is opgegroeid. Smartphones, sociale media en internet zijn geen uitvinden, maar meer vanzelfsprekende onderdelen in het dagelijks leven.  

De generatie groeit op in een periode van grote maatschappelijke veranderingen en problemen. De jongeren worden dagelijks geconfronteerd met berichten over oorlogen, klimaatverandering, politieke spanningen en economische onzekerheid. Daarnaast zijn er ook veel zorgen over de huidige woningmarkt en de financiële toekomst. Ook de snelle ontwikkeling van kunstmatige intelligentie roept vragen op over banen, onderwijs en opnieuw de toekomst.  

Hiernaast speelt ook de digitale leefwereld een belangrijke rol. Jongeren brengen een groot deel van hun dag online door. Ze worden constant blootgesteld aan notificaties, nieuwsberichten, video’s en ook algoritmes proberen hun aandacht vast te houden. Daardoor ervaren veel jongeren een constante stroom aan informatie en prikkels.  

World Happiness Report 

Het World Happiness Report van 2026 zien dat in West-Europa en Noord-Amerika jongeren onder de 25 jaar ongelukkiger zijn dan vijftien jaar geleden. Volgens het rapport hangt dit samen met de invloed van sociale media en de mentale druk die daaruit voorkomt.  

Steeds meer jongeren geven aan dat ze behoefte hebben aan rust, overzicht en minder schermtijd. Op sociale media verschijnen daarom ook steeds vaker video’s waarin een leven zonder constante online aanwezigheid wordt verheerlijkt. Een wereld waarin mensen nog niet altijd bereikbaar waren, waarin foto’s niet direct online werden geplaatst en waarin technologie een minder centrale rol speelde.  

Juist daardoor lijken de jaren ‘90 en vroege jaren 2000 voor veel jongeren aantrekkelijk. Het tijdperk wordt online vaak afgebeeld als overzichtelijk, menselijk en authentiek. Maar waarom voelen jongeren zich dan zo sterk aangetrokken tot een periode dat zij zelf nauwelijks hebben meegemaakt?  

Dit kom je te weten in deze explainer: waarom zijn jongeren nostalgisch naar een tijd die ze nooit hebben meegemaakt? 

• EXPLAINER – 

Nu duidelijk is hoe nostalgie werkt, kunnen we beter begrijpen waarom juist Generatie Z zo gevoelig lijkt voor deze gevoelens. Volgens Anouk Smeekes, universitair hoofddocent Interdisciplinaire Sociale Wetenschappen aan de Universiteit Utrecht, speelt de huidige maatschappelijke onzekerheid een belangrijke rol. Zij legt uit dat mensen juist in onzekere tijd op zoek gaan naar houvast. Wanneer de toekomst onduidelijk/onzeker voelt, wordt het verleden aantrekkelijker.  

“Anno 2026 leven we in roerige tijden met veel geopolitieke spanningen en crises die zich opstapelen, zoals op het gebied van wonen, klimaat en veiligheid”, legt Smeekes uit. Ook komt de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie weer terug als ze uitlegt over de onzekere gevoelens van nu.  

Nostalgie functioneert volgens Smeekes als een emotioneel copingsmechanisme. Mensen grijpen terug op positieve herinneringen of een positief beeld van het verleden zodra zij geconfronteerd worden met stress, verlies of onzekerheid. Echter betekent dit niet automatisch dat het verleden daadwerkelijk beter was.  

Geromantiseerd beeld van vroeger 

Op sociale media worden de jaren ‘90 en de vroege jaren 2000 vaak neergezet als een zorgeloze tijd zonder problemen. In werkelijkheid kende die tijd óók maatschappelijke spanningen, economische onzekerheden en technologische veranderingen. Toch worden die aspecten vaak minder sterk herinnerd dan de positieve elementen.  

Hierdoor ontstaat een geromantiseerd beeld van vroeger. Veel jongeren symboliseren de jaren ‘90 als een wereld waarin mensen meer tijd met elkaar doorbrachten, minder afhankelijk waren van technologie en minder werden blootgesteld aan een constante stroom van informatie.  

Dat verklaart ook waarom de nostalgietrend zich niet beperkt tot de digitale wereld maar ook zoeken jongeren actief naar manieren om dat gevoel in hun dagelijks leven terug te brengen. Dat gebeurt via vinylplaten, oude camera’s, analoge fotografie, retromode en zelfs offline evenementen waar telefoons niet welkom zijn.  

De populariteit van deze trends laat zien dat de nostalgiehype onder Generatie Z meer is dan een tijdelijke trend. Achter de aesthetic van oude technologie en retrobeelden schuilt een generatie die zoekt naar rust, verbondenheid en stabiliteit in de snel veranderde wereld van het heden.