Bij zowel mannen als vrouwen onder de 30 jaar is het zelfdodingscijfer de afgelopen vijftien jaar toegenomen. Vooral onder jonge vrouwen is deze stijging opvallend. Deze cijfers zijn nog nooit eerder zo hoog geweest.
In 2024 bereikte het zelfdodingscijfer een nieuw hoogtepunt van 5,5 per 100 duizend vrouwen tussen de 10 en 30 jaar. Dit blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistieken. Ook onder jonge mannen is sprake van een stijging, al is die minder sterk. Mannen plegen nog steeds vaker suïcide dan vrouwen, maar de kloof tussen beide groepen lijkt kleiner te worden.
Factoren suïcide pogingen man en vrouw
Verschillende factoren lijken hierbij een rol te spelen, zoals mentale druk, sociale invloeden en veranderende maatschappelijke omstandigheden voor jongeren. Daarnaast zijn er duidelijke verschillen zichtbaar tussen mannen en vrouwen, zowel in hoe zij omgaan met suïcidale gedachten als in de manier waarop zij een poging tot zelfdoding ondernemen.
Zo volgde er een aantal vragen zoals: Hoe zien die suïcidepogingen eruit? En zegt de vorm van de suïcide iets over het verschil tussen mannen en vrouwen? En hoe komt het dat mannen vaker overlijden na een poging?
Uit cijfers van het CBS blijkt dat mannen gemiddeld vaker kiezen voor direct dodelijke methoden, zoals verhanging of het gebruik van vuurwapens. Vrouwen daarentegen kiezen relatief vaker voor minder direct dodelijke methoden, zoals een overdosis medicatie. Hierdoor overlijden mannen vaker aan een suïcidepoging, terwijl vrouwen gemiddeld vaker een poging doen die niet fataal afloopt.
Zo legt een medewerker van 113 Zelfmoordpreventie uit: “Methoden, zoals verhanging of het gebruik van vuurwapens. Vrouwen daarentegen kiezen relatief vaker voor minder direct dodelijke methoden, zoals een overdosis medicatie. Hierdoor overlijden mannen vaker aan een suïcidepoging, terwijl vrouwen gemiddeld vaker een poging doen die niet fataal afloopt.” Zij heeft dagelijks te maken met meerdere meldingen van zowel mannen als vrouwen en erkent de verschillen binnen de leeftijdscategorie.
Bij jonge mannen lijkt juist een ander patroon zichtbaar. Zij zoeken minder snel hulp en praten minder over mentale problemen, wat kan bijdragen aan de hogere aantallen en de fatale uitkomsten. Factoren als schaamte voor hun mentale problemen, sociale normen en een gebrek aan emotionele openheid worden beschouwd als mogelijke verklaringen.
Ook wetenschappers proberen de ontwikkelingen te duiden. Zo benadrukt Ad Kerkhof, emeritus hoogleraar klinische psychologie en suïcidepreventie, in een interview met de Vrije Universiteit Amsterdam: “Suïcide is een complex probleem. Daarbij is het belangrijk om niet alleen te kijken naar aantallen, maar ook naar de verschillen tussen de groepen. Juist die verschillen kunnen helpen om gerichter hulp te bieden en beter aan te sluiten bij de behoeften van jongeren.”
Kerkhof heeft wetenschappelijk onderzoek gedaan naar de epidemiologie van suïcidepogingen, dus waar dit complexe probleem vandaan komt en hoe het voorkomen kan worden ten behoeve van de volksgezondheid.
Stijging jonge vrouwen
De stijging van het suïcidecijfer onder jonge vrouwen roept nieuwe vragen op. Waarom neemt juist in deze groep het aantal suïcides relatief snel toe? En in hoeverre spelen maatschappelijke veranderingen hierin een rol?
Volgens hulporganisaties zoals 113 Zelfmoordpreventie en het Nederlands Jeugdinstituut zijn het voornamelijk jonge vrouwen die vaker kampen met psychische klachten zoals depressie, angst en prestatiedruk. Ook sociale factoren, zoals sociale media en het gevoel continu te moeten voldoen aan verwachtingen, spelen mogelijk een grotere rol.
Huisartsgeneeskunde benadrukt dat aandacht voor psychisch welzijn en het op tijd signaleren van suïcidale gedachten, met name bij jonge vrouwen, van enorm belang is. Met name het herkennen van minder opvallende signalen, zoals verminderde energie, terugtrekgedrag of plotselinge gedragsveranderingen, kan hierin een cruciale rol spelen.
Huisartsgeneeskunde is een platform voor vakliteratuur en achtergronden voor huisartsen en voorziet zorgprofessionals dagelijks van actuele vakinformatie en het laatste nieuws uit de sector.
