Twee sporten, twee werelden: hoe miljoenen van NOC*NSF het verschil maken voor jonge topsporters

Twee sporten, twee werelden: hoe miljoenen van NOC*NSF het verschil maken voor jonge topsporters

Bibi Wijnschenk op het water.

Op papier horen atletiek en windsurfen tot de absolute grootverdieners van de Nederlandse topsport. Samen zijn de twee disciplines in 2026 goed voor ruim zes miljoen euro aan steun vanuit NOC*NSF en de TeamNL-centra. Toch blijkt in de praktijk dat de ene jonge topsporter in een gespreid bedje terechtkomt, terwijl de ander alles zelf moet uitzoeken. Hoe beïnvloeden geld en begeleiding de carrière van twintigers op weg naar de wereldtop?

Aan de ene kant de atletiekbaan op Papendal, waar alles tot in de puntjes is geregeld en specialisten klaarstaan om elke honderdste van een seconde winst te pakken. Aan de andere kant de open zee, waar een windsurfer zelf haar spullen in de auto laadt, vluchten boekt en afhankelijk is van particuliere sponsoren om überhaupt aan de start van een wereldkampioenschap te kunnen verschijnen.

Het zijn twee totaal verschillende werelden, maar voor de jonge atletiekster Fenna Achterberg en windsurfster Bibi Wijnschenk draait het leven om precies hetzelfde: elke dag het maximale uit zichzelf halen. Beiden behoren tot een generatie twintigers die op internationaal niveau meedraait. En beiden beoefenen een sport die bovenaan de begroting van NOC*NSF prijkt. Wie echter dieper in de cijfers en de praktijk duikt, ziet hoe dun de scheidslijn is tussen volop ondersteund worden en er helemaal alleen voor staan.

MILJOENEN OP PAPENDAL EN OP HET WATER

Wie de officiële toekenningenlijst van NOC*NSF voor 2026 naast elkaar legt, ziet direct dat atletiek en de zeil- en surfsporten tot de absolute koplopers behoren. Atletiek voert de lijst zelfs aan met een totale bijdrage van ruim 3,2 miljoen euro. Daarvan gaat ruim 2,36 miljoen rechtstreeks naar de atletiekbond, terwijl nog eens 856.000 euro wordt geïnvesteerd in accommodaties en expertinzet op de TeamNL-centra. Zeilen, kiten en windsurfen volgt op korte afstand in de top drie met een totaalbedrag van bijna 2,85 miljoen euro.

Voor Fenna Achterberg zijn die investeringen dagelijkse realiteit. De sprintster, die op haar achtste begon bij de atletiekvereniging in Veenendaal, behoort inmiddels tot de nationale top op de 100 meter en 100 meter horden en maakt deel uit van de nationale 4×100 meter estafetteploeg waarmee ze op EK’s en WK’s loopt. Sinds ze een jaar geleden de overstap maakte naar topsportcentrum Papendal, merkt ze direct wat georganiseerde steun met een sporter doet.

“Op Papendal heb ik enorm veel voorzieningen”, legt Fenna uit. “Ik heb een team van drie coaches, een fysio en een voedingsdeskundige, en ik heb toegang tot een sportpsycholoog. Ik mag overal gebruik van maken zolang ik daar zelf om vraag. Voordat ik op Papendal trainde, moest ik dat allemaal zelf uitzoeken en regelen, en moest ik die kosten ook zelf dekken. Sinds ik hier zit, is het financiële plaatje een stuk beter en merk ik dat deze faciliteiten voor mij persoonlijk een groot verschil in prestaties maken.”

NET BUITEN DE OLYMPISCHE BOOT

Aan de andere kant van het spectrum staat Bibi Wijnschenk. Ze begon op haar veertiende op vakantie met windsurfen, maar toen ze op haar 21e naar Bonaire verhuisde en elke dag op het water stond, ging het surfen vanzelf. Binnen enkele jaren groeide ze uit tot een vaste waarde op internationale toernooien en eindigde ze als zevende van de wereld op het WK in Frankrijk.

Toch zag Bibi geen cent terug van de bijna 2,85 miljoen euro die NOC*NSF voor haar tak van sport uittrekt. De reden is even simpel als hard: NOC*NSF financiert binnen het windsurfen uitsluitend de olympische klasse, het zogeheten iQFOiL. Bibi vaart slalom en andere niet-olympische disciplines. En wie buiten de olympische lijn valt, valt buiten de boot.

“Vanuit NOC*NSF is er echt helemaal niks, gewoon nul”, vertelt Bibi nuchter. “Zij hebben die ene discipline gekozen en daar blijven ze bij. Wij trainen net zo hard en onze wedstrijden zijn vaak nog spectaculairder om naar te kijken, maar wij hebben pech. Er is geen overkoepelende organisatie die je helpt. Waar het olympische team samen reist en alles voor hen geregeld wordt, moeten wij zelf uitzoeken of we met de bus, de auto of het vliegtuig gaan, en of we op een camping of in een hotel slapen.”

MEER DAN VIJFTIGDUIZEND EURO PER JAAR

Zonder bondssteun komt het prijskaartje van de sport volledig op de schouders van de sporter terecht. En in het windsurfen lopen die kosten razendsnel op. Tel je alle boards, zeilen, helmen en horloges bij elkaar op, dan zit je al snel aan dertig- tot veertigduizend euro aan materiaal. Reken daar de internationale reizen naar wereldbekers en kampioenschappen bij op, en het totaalbedrag schiet over de vijftigduizend euro per jaar heen.

Voor Bibi bood een toevallige ontmoeting op Bonaire uitkomst. Toen een professionele windsurfster uitviel bij een fotoshoot van het grote surfmerk Duotone, mocht Bibi invallen. Er ontstond een klik, wat uitmondde in een sponsorcontract dat haar materiaal en een deel van haar reizen mogelijk maakte. “Zonder sponsoren is het op hoog niveau simpelweg onmogelijk”, stelt ze. “Of je moet hele rijke ouders hebben, maar anders red je het niet. Prijzengeld is er wel, maar als je dat terugrekent is het eigenlijk niks. Je kunt er in ieder geval niet van leven.”

DE MENTALE TOL VAN HET TOPSPORTLEVEN

Waar het gebrek aan financiële zekerheid bij Bibi uiteindelijk leidde tot twijfels over haar toekomst, merkt ook Fenna dat topsport op jonge leeftijd vraagt om strakke keuzes. Voor haar draait alles om balans. Naast haar dagelijkse trainingsuren op Papendal volgt ze een voltijdstudie Pedagogische Wetenschappen aan de Radboud Universiteit. “De combinatie van topsport en een fulltime studie is soms even zoeken”, geeft Fenna toe. “Maar een opleiding is voor mij heel belangrijk, want sport stopt op een gegeven moment.”

Dat besef raakte ook Bibi, zeker toen terugkerende blessures haar aan het denken zetten en ze vanuit Bonaire terugverhuisde naar Nederland. Op het eiland stond ze binnen tien minuten op het water, maar in Nederland moest alles wijken voor de wind. Afspreken met vrienden werd lastig, vaste plannen maken kon nauwelijks. Tegelijkertijd zag ze leeftijdsgenoten om zich heen een vaste basis opbouwen.

“Als je ouder wordt, merk je dat je met windsurfen niets vasts opbouwt”, legt Bibi uit. “Je bent alleen maar aan het reizen. Als ik door wilde gaan, moest ik daarnaast gaan werken of als een soort influencer op social media actief worden om rond te komen. Dat paste niet bij mij. Na veel gesprekken heb ik twee weken geleden de knoop doorgehakt om het windsurfen voorlopig op een laag pitje te zetten. Dat was een grote stap, want ik had nog doelen zoals de top drie van de wereld, maar ik merkte dat ik behoefte had aan meer rust en vastigheid.”

IN HETZELFDE SCHUITJE

Ondanks het enorme verschil in financiële rugdekking van een miljoenenbudget op Papendal tot volledig zelfredzaam op het water lopen jonge sporters tussen de 18 en 24 jaar uiteindelijk tegen dezelfde vragen aan. Van buitenaf ziet het leven van een topsporter er vaak glorieus uit: reizen over de hele wereld, medailles winnen en leven voor je passie.

Achter de schermen draait het echter om opofferingen, omgaan met blessures en de vraag wat er overblijft als het plezier verdwijnt of de carrière eindigt. Of zoals Bibi het treffend samenvat na talloze gesprekken met sporters uit andere disciplines, van korfbal tot voetbal: “Het maakt eigenlijk niet uit of je sport wel of niet wordt gefinancierd. Als je echt met elkaar praat, gaat het nooit over geld, maar over hoe je mentaal in je vel zit en wat je ervoor wilt opgeven. Uiteindelijk zitten we allemaal in hetzelfde schuitje.”

Over de auteur