DEN HAAG – In de Tweede Kamer, bij perscentrum Nieuwspoort, verzamelen zich verschillende kunstenaars en bezoekers. Elk jaar vindt de spotprentuitreiking plaats. De Inktspotprijs gaat naar de kunstenaar met de beste politieke spotprent van het jaar. Dit jaar vindt de tweeëndertigste editie plaats, georganiseerd door Stichting Pers & Prent.
De prenten hebben allemaal een politieke of maatschappelijke inhoud, waarbij de ene meer een humoristische insteek heeft dan de andere. Stichting Pers & Prent is een organisatie die al tussen de dertig en veertig jaar bestaat. De stichting is opgericht door Hans IJsselstein-Mulder, spotprentdeskundige en verzamelaar. Hij bedacht om tentoonstellingen te gaan maken en daaruit is uiteindelijk de Inktspotprijs ontstaan: de prijs voor de beste politieke cartoon van het afgelopen jaar.
Bij Stichting Pers & Prent gaat het om spotprenten, cartoons, beeldcolumns, strips en infographics, waarbij het altijd gaat om de Nederlandse of buitenlandse politiek. De genomineerde cartoons kunnen overal vandaan komen en gepubliceerd zijn: in een krant, een tijdschrift, online of op een platform. Het is wel belangrijk dat ze altijd vanuit een redactie zijn gepubliceerd. Spotprenten zijn een manier om een bepaald maatschappelijk onderwerp op een luchtige manier aan te kaarten en er kritiek op te leveren. In kranten vallen ze snel op, omdat er weinig tekst is die je moet lezen. Er wordt meteen duidelijk over welk onderwerp het gaat. ‘Het is wel zo dat het visuele aspect van een prent, je veel sneller opslaat in je hart, dan een column dat doet, geschreven of gesproken’, vertelt Jop Euwijk.
Bepaalde spotprenten kunnen tot veel ophef leiden, bijvoorbeeld wanneer het gaat om onderwerpen als religie of oorlog. Jop Euwijk, bestuurlid van Stichting Pers & Prent, vertelt over de Inktspotprijswinnaar uit 2010, waarbij een spotprent was gemaakt over misbruik in de katholieke kerk. De tekening is uit de Inktspottentoonstelling gestolen en van de muur afgetrokken. Ook de Deense cartoonrellen worden als voorbeeld gegeven.
‘Door de jaren heen zitten er dingen bij die ik misschien persoonlijk niet vind kunnen. Maar daarvoor zitten we niet bij de stichting. Het is een controversieel medium, puur satire’, vertelt bestuurslid Jop Euwijk. ‘Er worden ook heel veel prenten gemaakt die heel veel stof doen opwaaien. Sommigen zijn grappig, sommigen zijn schrijnend, sommigen zijn een combinatie. Dat zijn misschien wel de beste.’ Stichting Pers & Prent heeft geen vaste grenzen voor de onderwerpen van spotprenten. Het is aan de kunstenaar om te bepalen wat hij of zij wil tekenen en aan de redactie om te beslissen of de tekening wordt gepubliceerd.
Stichting Pers & Prent organiseert naast de Inktspotuitreiking ook een tentoonstelling, de Expositie Inktspot. Hierin komen alle genomineerde spotprenten voor. Deze expositie reist door Nederland en Duitsland en wordt bijvoorbeeld tentoongesteld in bibliotheken, galeries en musea.
Met de komst van sociale media is het mogelijk om heel snel veel reacties te ontvangen, zowel positief als negatief. Een tekenaar of een redactie is dus veel makkelijker bereikbaar, maar daardoor is er ook meer kritiek op satirici.
Luister hieronder naar de audioreportage om er achter te komen wie dit jaar de winnaar van de spotprentuitreiking is
