Wat begon als een schijnbaar onschuldig alternatief voor traditionele tabak, eindigde voor Isabel uit Almelo op de operatietafel. Terwijl het aantal rokers in Nederland gestaag daalt, worstelen zorgverleners en verslavingsdeskundigen met de hardnekkige opmars van de e-sigaret onder jongeren. Nu de jaarlijkse campagne Stoptober weer voor de deur staat, deelt Isabel haar verhaal om leeftijdsgenoten te waarschuwen. ‘Ik stond ermee op en ging ermee naar bed.’

Volgens recente cijfers van het Trimbos-instituut rookt momenteel 17,8% van de volwassen Nederlanders. Dat is een duidelijke daling ten opzichte van een decennium geleden, toen dat aandeel nog boven de 25% lag. Binnen de groep twintigers ligt het percentage rokers echter nog altijd relatief het hoogst. Bovendien gebruiken honderdduizenden volwassenen en jongvolwassenen regelmatig een e-sigaret, ook wel beter bekend als de vape. Hoewel velen de vape beschouwen als een mildere gewoonte of een opstapje om van sigaretten af te komen, waarschuwt het Trimbos dat tabak en nicotineproducten nog altijd de grootste veroorzakers van vermijdbare ziektelast zijn.

Het sloop er langzaam in

Isabel begon rond haar twaalfde met gewone sigaretten op het schoolplein. Rond haar negentiende stapte ze over op de vape. ‘Het rook lekkerder, stonk niet en smaakte beter dan tabak. Binnen de kortste keren rookte ik zo’n vape van zeshonderd trekjes op een vrije dag helemaal leeg. Ik stond ermee op en ging ermee naar bed.’ Na ruim een halfjaar intensief gebruik begonnen vage klachten: duizeligheid, benauwdheid en steken onder haar oksel en schouderblad.

De situatie escaleerde snel. Na meerdere bezoeken aan de huisarts waar werd verteld het even aan te kijken, bracht een röntgenfoto in het ziekenhuis in Hengelo de harde realiteit aan het licht: een klaplong aan de rechterzijde. ‘De long was niet plotseling ingeklapt, maar langzaam leeggezogen. Isabel werd met spoed overgebracht naar Almelo. Een drain tussen haar ribben bracht geen herstel, waardoor chirurgen op de vijfde dag een stuk van haar long moesten wegsnijden om de scheur te dichten. Na een ziekenhuisopname van elf dagen begon een maandenlang fysiek én mentaal revalidatietraject tegen hypochondrie en angst.

Kans op een rookvrije toekomst

Het verhaal van Isabel toont de risico’s die schuilgaan achter de ogenschijnlijk onschuldige vapes. Uit de data van Trimbos blijkt dat de wens om te stoppen met nicotine groot is. Ongeveer een derde van de rokers (33,9%) ondernam het afgelopen jaar een serieuze stoppoging. Omdat nicotine buitengewoon verslavend is, hebben de meeste gebruikers meerdere pogingen of gezamenlijke steun nodig om vol te houden.

Om die drempel te verlagen, trapt deze week weer de landelijke campagne Stoptober af. Het doel is om gezamenlijk 28 dagen lang niet te roken en vapen, een periode waarna de kans om definitief gestopt te blijven vijf keer zo groot is. Isabel is inmiddels ruim vier jaar volledig rook- en vapevrij. ‘Het koste tijd om weer vertrouwen in mij lichaam te krijgen. Maar weer voluit kunnen ademen zonder die afhankelijkheid is het dubbel en dwars waard.’

Stoptober reist deze maand met de Support Tour rond door Nederland om stoppers te motiveren. De officiële kick-off was op woensdag 30 september in Amsterdam.