Spotlight

Selecteer Pagina

Factcheck: Transvet als boosdoener

Factcheck: Transvet als boosdoener

Beeld: Pexels

Toine de Graaf publiceerde op 20 oktober een artikel over voeding en gezondheid in De Andere Krant. Huisarts Rob Elens deed hier uitspraken over transvet en hart- en vaatziekten. Hij stelt dat transvetten de boosdoener zijn van hart- en vaatziekten, en niet verzadigde vetten. Bovendien benoemt hij dat verzadigde vetten onterecht een slechte naam hebben gekregen. Ook op sociale media worden gemengde meningen verspreid over voedingsadviezen betreffende vetten. 

Claim: “Transvet is de boosdoener, niet verzadigd vet”.

Transvet is een type onverzadigd vet dat volgens de Hartstichting niet goed is voor de gezondheid. Transvetten verhogen het slechte LDL-cholesterol en verlagen het HDL-cholesterol. Deze soort vetten komen in kleine hoeveelheden voor in vlees en zuivelproducten. Ook kunnen ze via fabrieken in lang houdbare producten komen wanneer vloeibare plantaardige oliën worden gehard. Verzadigde vetten kunnen in diezelfde producten worden gevonden. Het belangrijkste verschil is dat zij het HDL-cholesterol niet verlagen. Ingeborg Brouwer, hoogleraar Voeding voor gezond leven bij de Vrije Universiteit Amsterdam, benadrukt dat transvetten over het algemeen een ongunstiger effect hebben op het cholesterolprofiel. De kans op hart- en vaatziektes, zoals infarcten en beroertes, kan hiermee verhogen. Dat betekent echter niet dat verzadigde vetten onschadelijk zijn. Ook deze vetten kunnen het risico verhogen, vooral wanneer ze onverzadigde vetten in het voedingspatroon vervangen.

Cholesterol

Onderzoeker Suzanne Bloks schrijft in haar onderzoek: de regulering van transvetten in levensmiddelen, dat wanneer 2% van de dagelijkse energie-inname uit transvetten komt in plaats van verzadigde vetten, het risico op een hartaanval 20% hoger is. Het Voedingscentrum schrijft dat LDL en HDL cholesterol via het bloed door het lichaam versturen. Een teveel aan LDL kan zich ophopen in de vaatwand en bijdragen aan slagaderverkalking. HDL neemt cholesterol juist op uit het bloed en stuurt het weer terug naar de lever, waar het wordt afgebroken. Om een gezond cholesterolniveau te bereiken wordt bijv. aangeraden om verzadigde vetten in te ruilen voor onverzadigde vetten. Sinds april 2021 geldt in de Europese Unie een wettelijk limiet voor industrieel geproduceerde transvetten. Voedingsmiddelen mogen maximaal 2 gram industrieel transvet per 100 gram vet bevatten.

Desinformatie

De claim is afkomstig uit De Andere Krant die in 2018 is opgericht op initiatief van de pro-Russische vredesactiviste Madeleine Klinkhamer. Het medium is de afgelopen jaren meerdere malen in het nieuws gekomen. Journalist Chris Klomp omschrijft De Andere Krant als nepnieuwsmedium waar ze de aandacht vestigen op wappies en complotdenkers. In 2022 publiceerde Pointer een productie over de krant. Vlak voor de gemeenteraadsverkiezingen verspreidde het medium bij bijna zes miljoen Nederlandse huishoudens de ‘Hoe nu verder-krant’. Deze krant kreeg vooral kritiek vanwege de inhoud, mysterieuze financiering en de link met Rusland. Er zou desinformatie instaan over covid-19, de rol van reguliere media en de wetenschap en medicijnen.

Ook de benoemde huisarts Rob Elens is de afgelopen jaren op verschillende nieuwsmedia besproken. Wetenschapsjournalist Adriaan ter Braak schrijft: ‘Rob Elens is geen betrokken huisarts, maar een monumentale prutser’. Medio juni 2026 werd Elens openbaar verhoord vanwege zijn ‘wondermiddel’ hydroxychloroquine (een medicijn tegen malaria) tegen corona. Bovendien weigerde hij zijn patiënten te vaccineren als ze weigerden een door hem opgestelde brief met risico’s te ondertekenen. Zijn uitspraken zijn in eerdere debatten en artikels al in twijfel genomen.

Sociale media

Op sociale media circuleren video’s van Tiktokkers die voedingsadviezen geven aan hun publiek. Ze vertellen je over verschillende voedingstoffen bijv. welke je absoluut zou moeten vermijden. De informatie wordt vaak op een toegankelijke en overtuigende manier gebracht, maar de wetenschappelijke onderbouwing verschilt per maker. In een onderzoek uit 2025 analyseerden onderzoekers de kwaliteit en nauwkeurigheid van voedingsvideo’s op TikTok. Van de steekproef werd geconcludeerd dat slechts 36% van de onderzochte video’s werd als volledig accuraat beoordeeld. De rest was (grotendeels) onjuist. Daarnaast bood 55% geen wetenschappelijk onderbouwde informatie. Dit laat zien dat voedingsadviezen niet altijd overeenkomen met het wetenschappelijke bewijs.

Oordeel: misleidend

De uitspraak van Rob Elens is misleidend hoewel er een kern van waarheid in zit. Transvetten zijn inderdaad bijzonder schadelijk voor de gezondheid aangezien deze de kans op hart- en vaatziektes kan verhogen. Maar de tweede helft van zijn uitspraak dat verzadigd vet onterecht als boosdoener wordt aangewezen volgt daar niet automatisch uit. Het feit dat transvetten schadelijker zijn, betekent niet dat verzadigde vetten onschadelijk zijn.

Over de auteur

Nadia Bielat

Mijn naam is Nadia Dune Bielat en ik ben eerstejaars studente aan de School voor Journalistiek. Ik ben een leergierige en creatieve student. Mijn interesses liggen vooral bij cultuur-, media- en lifestylejournalistiek. Daarnaast heb ik een sterke affiniteit met human interest, omdat ik graag de persoonlijke verhalen van mensen wil belichten.