Foto: Lola Keverkamp
Russische desinformatie verspreidt zich steeds vaker in de drie Baltishe staten: Litouwen, Letland en Estland. Daarbij probeert Rusland via fake news campagnes niet alleen onjuiste informatie te verspreiden, maar ook vertrouwen in overheden en westerse bondgenootschappen te ondermijnen. Maar, hoe probeert Rusland met nepnieuws de inwoners van elke Baltische staat te beïnvloeden?
Wat zijn deze campagnes?
Russische beinvloedings campagnes maken gebruik van verschillende technieken. Zo worden sociale media ingezet om netverhalen en misleidende AI-gegenereerde beelden te verspreiden. Ook bots, geautomatiseerde accounts die berichten verspreiden, spelen een rol. Volgens het onderzoeksrapport Countering Foreign Information Manipulation in the Baltic Sea Region uit 2026 is het voor inwoners daardoor steeds moeilijker om echt en gemanipuleerd nieuws van elkaar te onderscheiden.
Vertrouwen in de overheid van Litouwen
In Litouwen richten de propaganda verhalen zich vooral op het ondermijnen van het vertrouwen in de overheid. Onderzoekers analyseerden duizend Litouwse artikelen uit de periode 2018 tot en met 2024. in 51.4 procent daarvan kwamen verhalen voor die het vertrouwen in Litouwse overheidsinstellingen onder burgers aantasten. Ook de Europese Unie en de NAVO worden regelmatig als onbetrouwbaar of ineffectief afgeschilderd.
Russishtalige bevolking in Letland
In Letland speelt de Russischtalige bevolkt een belangrijke rol in de beinvloedingscampagnes. Rusland verspreidt onder andere verhalen waarin Letland wordt afgeschildert als een mislukte staat en waarin wordt beweerd dat het land de rechten van inwoners die geen Lets staatsburgerschap hebben schendt. Ook wordt de suggestie gewekt dat Letland en andere NAVO-landen zich voorbereiden op een oorlog met Rusland.
Express verwarring op social media in Estland
In Estland verschuift de verspreiding van Russische propaganda steeds meer naar sociale media. Door het gebruik van deep fakes (een digitaal gemanipuleerd beeld, geluid of tekstbestand dat met behulp van kunstmatige intelligentie is gemaakt) en andere soorten kunstmatige intelligentie wordt het lastiger om de herkomst en betrouwbaarheid van beelden en berichten te controleren. Het doel is daarbij niet altijd om inwoners een specifiek verhaal te laten geloven, het creëren van verwarring, wantrouwen en maatschappelijke verdeeldheid is minstens zo belangrijk.
Volgens de onderzoekers achter het onderzoeksrapport is het daarom niet voldoende om alleen fake news te ontkrachten als het de samenleving bereikt heeft. Ook onafhankelijke journalistiek, mediawijsheid en betrouwbare informatievoorziening zijn nodig om de invloed van Russische desinformatie tegen te gaan.
—
Luister naar het onderstaande audio interview met experts Marta Vunš en Olga Pasitselska voor meer informatie over Russische fake news campagnes in de Baltische staten.
