BRAZILIË – Op 25 oktober beslist Brazilië in een Tweede ronde tussen president Lula da Silva en senator Flávio Bolsonaro. Voor de Amazone is dat geen detail, want de ontbossing zit op een van de laagste niveaus in jaren. Milieuorganisaties vrezen dat een terugkeer van de familie Bolsonaro die winst teniet doet.
Het Braziliaanse ruimteonderzoek instituut INPE registreerde tussen augustus 2025 en juli 2026 2.874 vierkante kilometer aan ontbossingsalarmen in de Amazone. Dat is ruim 36 procent minder dan een jaar eerder en het laagste cijfer sinds INPE in 2015 het huidige alarmsysteem invoerde. Het gaat wel om alarmen, niet om de officiële cijfers. Die komen uit een ander systeem, PRODES, waarvan de voorlopige cijfers in oktober of november worden verwacht.
De Bolsonaro’s
Onder oud-president Jair Bolsonaro (2019 – 2022) verdween volgens INPE gemiddeld 11.396 vierkante kilometer bos per jaar. In 2015 – 2018 was dat 7.415. Dat is een stijging van ongeveer 60 procent. Observatório do Clima (OC), een netwerk van Braziliaanse milieuorganisaties, noemt dit de grootste procentuele stijging in één ambtstermijn sinds de metingen in 1988 begonnen.
Flávio Bolsonaro heeft beloofd illegale ontbossing in 2029 te beëindigen. Volgens OC ontbreekt een uitgewerkt plan: ‘Lula heeft een plan, Flávio niet.’ De organisatie wijst op een wetsvoorstel uit 2019 van Flávio Bolsonaro en senator Márcio Bittar om de zogeheten wettelijke reserve af te schaffen. Dat is de verplichting voor landeigenaren om een deel van hun grond als bos te laten staan, in het Amazonewoud is dat 80 procent. Volgens een schatting van onderzoekers van de Universiteit van São Paulo kon daardoor tot 167 miljoen hectare ontbost worden, waarvan 89 miljoen in de Amazone. Flávio Bolsonaro zei destijds dat hij landeigenaren het recht op hun grond wilde teruggeven, dat volgens hem door onnodige milieuregels wordt beperkt. OC noemt dit het enige bekende beleid van Bolsonaro, namelijk het legaliseren wat nu illegaal is.
Wat kan een president?
Veel, zegt OC. Grote delen van de Amazone hebben geen formele bestemming en worden voortdurend bedreigd door landinamens, dus federaal beleid weegt zwaar. Het Congres kan volgens de organisatie in het beste geval de bestaande wetgeving ongemoeid laten. Deelstaten en gemeenten spelen een rol bij handhaving en bij economieën zonder ontbossing.
Ook een Europese zaak
Wat Brazilië met de Amazone doet, raakt ook Nederland. Het handelsakkoord tussen de EU en Mercosur, waartoe Brazilië behoort, wordt sinds 1 mei 2026 voorlopig toegepast en bevat afspraken over duurzaamheid en klimaat.
