Een nieuwbouwwoning die langer moet wachten op een aansluiting op het elektriciteitsnet of een verduurzamingsproject dat vertraging oploopt. Het tekort aan technisch personeel is niet alleen een probleem voor bedrijven die hun vacatures niet gevuld krijgen. Als er de komende jaren onvoldoende technici bijkomen, kunnen de gevolgen op steeds meer plekken in Nederland merkbaar worden.
Volgens Suzanne IJzerman, arbeidsmarktadviseur bij UWV, zijn er meerdere oorzaken voor het tekort. Er worden te weinig technici opgeleid, terwijl de vraag juist groot is. Onder meer de woningbouw en energietransitie zorgen voor extra werk. Ook innovaties en digitalisering vergroten volgens haar de behoefte aan technisch personeel.
Hoe krap de arbeidsmarkt is, blijkt uit cijfers van UWV. Voor 94 technische beroepen is de arbeidsmarkt zeer krap. Dat betekent dat er minimaal vier keer zoveel vacatures zijn als kortdurend werklozen. Bij onder meer loodgieters, uitvoerders in de bouw en installatietechniek en monteurs voor laag-, midden- en hoogspanning is die verhouding nog groter.
Projecten kunnen vertraging oplopen
De gevolgen daarvan kunnen uiteindelijk ook buiten de technische sector worden gevoeld. “Het is mogelijk dat projecten vertraging oplopen”, zegt IJzerman. Daardoor kunnen bijvoorbeeld bedrijven of nieuwbouwwoningen langer moeten wachten op een aansluiting op het elektriciteitsnet.
Ook Dick Reijman, woordvoerder van Techniek Nederland, waarschuwt voor die gevolgen. Volgens hem kan een gebrek aan vakmensen de uitbreiding van het elektriciteitsnet en het verduurzamen van woningen vertragen. Daarnaast kunnen bouw- en renovatieprojecten worden uitgesteld. Schaarste aan personeel kan volgens hem bovendien leiden tot hogere kosten en langere wachttijden.
Een snelle oplossing lijkt er niet te zijn. De vergrijzing speelt daarbij een belangrijke rol. Volgens IJzerman is 40 procent van de werknemers in de industrie 50 jaar of ouder. De komende jaren zal daardoor een deel van het huidige personeel met pensioen gaan, terwijl de vraag naar technische vakmensen groot blijft.
Reijman verwacht daarom eveneens dat het tekort structureel blijft. Hij verwijst naar een arbeidsmarktprognose van Wij Techniek uit 2025. Daaruit blijkt volgens hem dat tussen 2025 en 2029 ongeveer 121.000 nieuwe vakmensen nodig zijn, terwijl in dezelfde periode ongeveer 118.000 medewerkers de sector verlaten.
Jongeren alleen zijn niet genoeg
Jongeren interesseren voor techniek, zoals gebeurt tijdens Toekomstig Techniek Talent in Tilburg, kan helpen om op langere termijn nieuwe vakmensen te krijgen. Maar daarmee is het probleem volgens UWV niet opgelost.
IJzerman noemt bijvoorbeeld het omscholen van zij-instromers. Werkgevers kunnen daarnaast zelf personeel opleiden, functies anders indelen en technologie en robotisering inzetten om met minder mensen meer werk te kunnen doen.
Ook Reijman ziet meer mogelijkheden. Naast jongeren interesseren voor techniek noemt hij het behouden van bestaand personeel, betere samenwerking tussen onderwijs en bedrijven en meer mogelijkheden voor mensen uit andere sectoren om zich te laten omscholen.
Daarmee ligt de oplossing voor het tekort niet alleen bij de jongeren die nu nog voor hun vervolgopleiding moeten kiezen. Terwijl Nederland steeds meer technici nodig heeft voor onder meer woningen en het elektriciteitsnet, moet de sector tegelijkertijd nieuwe mensen aantrekken én voorkomen dat bestaande vakmensen vertrekken.
Meer technisch personeel is dus hard nodig, maar de vakmensen van de toekomst moeten ergens beginnen. Tijdens Toekomstig Techniek Talent in Tilburg maken middelbare scholieren daarom kennis met verschillende technische beroepen. Bedrijven hopen jongeren zo al vroeg enthousiast te maken voor een toekomst in de techniek. Kijk hieronder naar een reportage van deze dag.
