De Britse partij Reform UK heeft samen 72 miljoen pond ontvangen van Ben Delo en Christopher Harborne, twee vermogende mannen met belangen in crypto. De donaties roepen vragen op over de invloed van rijke geldgevers. Hoe past die steun bij Nigel Farage, die zich juist tegen de gevestigde orde keert? En wanneer wordt een donatie meer dan politieke steun?

Geld voor de campagne

Delo en Harborne doneerden ieder 36 miljoen pond. Delo zegt daarmee een eerlijkere verkiezingsstrijd mogelijk te willen maken. Harborne zegt persoonlijk niets terug te verwachten, ook geen beleidswijziging. Farage stelt dat het geld Reform moet helpen zich voor te bereiden op regeringsdeelname. Dat blijkt uit hun verklaringen, waarover Sky News berichtte.

Geld helpt partijen om grotere campagnes te voeren en meer kiezers te bereiken, legt Caelesta Braun uit. Zij is hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Leiden en onderzoekt belangenbehartiging en politieke besluitvorming. Volgens haar is het op zichzelf niet vreemd dat mensen of bedrijven een politieke partij financieel steunen. De vraag is wat daar eventueel tegenover staat.

Doneren of invloed kopen?

‘De grootte van het bedrag, daar kunnen we onze wenkbrauwen bij ophalen natuurlijk’, zegt Braun. Maar alleen een groot bedrag is volgens haar niet genoeg om te concluderen dat een donateur beleid koopt. Daarvoor moet duidelijk worden of er afspraken zijn gemaakt en of die daadwerkelijk tot bepaalde beleidskeuzes leiden.

Braun kent de Britse zaak niet in detail en doet daarom geen uitspraak over mogelijke afspraken tussen Reform en de donateurs. Ze wijst wel op het verschil tussen politieke plannen en de uitvoering daarvan. ‘Tussen de wens en de daad zit natuurlijk een groot verschil.’

Dat een partij voorstellen doet die gunstig zijn voor een geldgever, bewijst dus nog niet dat die voorstellen door de donatie zijn ontstaan. Een donateur kan een partij ook steunen omdat hij het al met haar plannen eens is.

Openheid is niet genoeg

Volgens Braun moet een politieke partij ervoor zorgen dat ook andere belangen worden meegewogen. Daarbij gaat het niet alleen om bekendmaken wie geld geeft. Er moet ook controle mogelijk zijn. ‘Kan je iemand of een partij ter verantwoording roepen en sancties opleggen?’

De donaties maken daarmee twee vragen zichtbaar: waarom steunen vermogende ondernemers een partij als Reform, en hoeveel invloed krijgen zij daarmee? De verklaringen van de betrokkenen geven inzicht in hoe zij hun steun presenteren. Of daar ook concrete afspraken achter zitten, is daarmee niet vastgesteld.

Verslaggever Felix Hillen sprak politicoloog Koen Damhuis en deskundige in financiële regelgeving Simon Lelieveldt over de kiezerskant en de ideeën binnen de cryptowereld. Luister hieronder waarom rijke donateurs en een boodschap tegen de elite niet voor iedereen een tegenstelling vormen.