De geallieerden begonnen 82 jaar geleden met een van de grootste luchtlandingsoperaties uit de geschiedenis. Operatie Market Garden, duizenden parachutisten werden achter de Duitse linies gedropt om belangrijke bruggen in te nemen. Ondanks het overwicht van de geallieerden in het luchtruim mocht de operatie niet baten. Door heel Nederland heen wordt er deze week stilgestaan bij de operatie.

De operatie bestond uit twee delen Market en Garden. ‘Aan de ene kant wilden ze over land doorstoten door Zuid-Nederland via Eindhoven en Nijmegen richting Arnhem.’ vertelt Historicus Max Nooitgedacht. ‘Een ander deel van de operatie was een enorme landing van parachutisten in de buurt van Arnhem, zodat die de bruggen konden innemen.’ 

De parachutisten hadden als taak de bruggen in te nemen en te verdedigen totdat grondtroepen zouden aankomen. Het doel was om zo een bruggenhoofd te creëren en vanuit daar verder Duitsland in te trekken. De controle over het luchtruim was daarvoor essentieel. De geallieerden wisten uiteindelijk een overmacht te handhaven over het luchtruim. Hun jachtvliegtuigen konden met extra brandstoftanks verder vliegen en daardoor boven grote delen van West-Europa opereren.

De Duitse luchtmacht kon daar steeds minder goed tegen op. Er waren te weinig piloten, vliegtuigen en brandstof. En daarbovenop werden Duitse vliegvelden al maanden lang aangevallen door geallieerde jachtvliegtuigen en middelzware bommenwerpers. Tijdens daglicht hadden de geallieerden daardoor vrijwel volledig de controle over het luchtruim. 

Dat exacte overwicht maakte het mogelijk om grote aantallen militairen door de lucht te transporteren. ‘Het was gewoon echt een hele grote hoeveelheid parachutisten die uit de vliegtuigen werden gedropt’, zegt Nooitgedacht. De luchtlanding vond plaats achter de Duitse linies. ‘Die werden echt een behoorlijk groot stuk verderop, midden in het vijandig gebied gedropt.’ 

De Duitsers hadden wel de mogelijkheid om vanaf de grond het vuur te openen. Vooral laagvliegende vliegtuigen waren zeer kwetsbaar. Bij de Ginkelse Heide werden parachutisten zelfs beschoten terwijl zij nog in de lucht naar beneden dwarrelden. 

De geallieerden kregen daarbovenop nog te maken met een Duitse tegenreactie op de grond. Nooitgedacht ziet daarin een belangrijke reden voor het mislukken van de operatie. ‘Er ontstond ook een beetje een soort van overmoed bij de geallieerden.’ Volgens hem gingen de geallieerden ervan uit dat de tegenaanval van de Duitsers beperkter zou zijn. 

Dat bleek toch anders dan oorspronkelijk was verwacht. ‘Ze hebben de tegenstand toch een beetje onderschat.’ Bij Arnhem was er bovendien een Duitse pantserdivisie aan het uitrusten. ‘De parachutisten wisten de brug wel enige tijd te verdedigen, maar de ondersteuning van de grondtroepen kwam niet snel genoeg,’ legt Nooitgedacht uit. 

‘De opmars over het land vanuit Eindhoven richting Nijmegen duurde ook gewoon te lang’, vertelt Nooitgedacht. De route was bovendien lastig te verdedigen. ‘De weg lag wat hoger dan de omgeving, waardoor het makkelijker te beschieten was.’ De route kreeg daarom de bijnaam Hell’s Highway. 

De grondtroepen bereikten Arnhem uiteindelijk niet op tijd. Daardoor moesten de parachutisten zich overgeven, en de geallieerden konden daardoor niet de Rijn oversteken. De luchtoperatie was niet helemaal onsuccesvol, een deel van Zuid-Nederland werd wel bevrijd, maar de rest van Nederland bleef nog even onder Duitse bezetting. 

Market Garden laat zien hoe oorlogsvoering er ruim tachtig jaar geleden uitzag. Sindsdien zijn niet alleen de wapens veranderd, maar ook de manier waarop oorlog wordt gevoerd. In de videoreportage wordt gekeken naar Market Garden en de veranderingen in oorlogvoering.