BINNENLAND – Een praatje maken met een onbekende lijkt misschien maar een klein moment. Toch kan zo’n gesprek invloed hebben op hoe mensen zich voelen. Onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam laat zien dat mensen zich op dagen waarop ze een onbekende aanspreken gelukkiger en minder eenzaam voelen. Maar geldt dat ook voor jongeren?

Dr. Terence Dores Cruz, postdoctoraal onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam, onderzocht samen met Paul van Lange hoe spontane gesprekken samenhangen met het welzijn van mensen. De onderzoekers gebruikten vragenlijsten en dagboekonderzoek. Deelnemers kregen zeven dagen lang aan het einde van iedere dag een vragenlijst. Daarin gaven zij onder andere aan of ze die dag een praatje hadden gemaakt, waar dat gesprek over ging en hoe zij zich voelden.

De aanleiding voor het onderzoek was dat er steeds meer aanwijzingen zijn dat mensen minder vaak met elkaar praten. In Nederland was hier volgens Dores Cruz nog weinig onderzoek naar gedaan. Daarom wilden de onderzoekers beter kijken naar wat er op dagelijkse basis gebeurt wanneer mensen wel of geen praatje maken.

Een praatje hangt samen met meer geluk

De resultaten laten een verband zien tussen spontane gesprekken en verschillende aspecten van welzijn. Op dagen waarop deelnemers een praatje hadden gemaakt, voelden zij zich gelukkiger. Ook scoorden zij hoger op vertrouwen in andere mensen en buurtgevoel en rapporteren zij minder eenzaamheid.

Bij jongeren lijkt de drempel om een praatje te maken groter. ‘Uit het onderzoek blijkt dat jongeren vaker een drempel ervaren om een praatje te maken. Ze geven bijvoorbeeld aan dat ze er geen zin in hebben of het niet willen. Ook durven ze het soms niet of denken ze dat de ander er niet op zit te wachten’, legt dr. Dores Cruz uit.

Waarom is contact maken lastig?

Volgens Dores Cruz kunnen sociale onzekerheid en het gevoel dat contact maken ongemakkelijk is daarbij een rol spelen. Ook noemt hij telefoongebruik als mogelijke verklaring. Jongeren hebben volgens hem vaker een koptelefoon of AirPods op en kunnen zich daarmee afsluiten van hun omgeving. Hij benadrukt wel dat dit deels buiten de resultaten van zijn eigen onderzoek valt.

Een verband is nog geen oorzaak

Toch moeten de resultaten voorzichtig worden geïnterpreteerd. Het onderzoek laat zien dat mensen zich op dagen met een praatje gelukkiger voelen, maar bewijst nog niet dat het praatje deze gevoelens veroorzaakt. Het kan bijvoorbeeld ook zo zijn dat mensen die zich al gelukkiger voelen eerder geneigd zijn om een gesprek te beginnen.

De onderzoekers werken daarom aan verdere analyses om te onderzoeken of meer praatjes daadwerkelijk leiden tot een verandering in welzijn.

Niet iedereen is vertegenwoordigd

Ook heeft het onderzoek beperkingen. ‘De verdeling is wat meer naar de oudere kant dan naar de jongere kant. Dat is in principe niet gek, want dat is enigszins hoe de bevolking in Nederland is verdeeld. Maar er zijn misschien ook wat minder verschillen in culturele achtergrond. Niet alle groepen zijn dus vertegenwoordigd in het onderzoek’, vertelt dr. Dores Cruz. Ook moesten de deelnemers aan het einde van de dag terugdenken aan hun gesprekken, waardoor hun herinneringen mogelijk niet volledig accuraat waren.

Een kort praatje lijkt dus samen te hangen met een positiever gevoel op diezelfde dag. Of zo’n gesprek jongeren daadwerkelijk gelukkiger of minder eenzaam maakt, moet vervolgonderzoek uitwijzen.