‘Syrië is voor islamitische jonge mannen gewoon weer veilig’, aldus JA21 Tweede Kamerlid Diederik Boomsma in het programma “Goedemorgen Nederland”. De politicus benoemde in de talkshow de statusherbeoordeling van Syriërs als mogelijke oplossing ter vervanging van het dwangelement in de spreidingswet. JA21 heeft het verwijderen van dit dwangelement als een van de eisen gesteld voor het steunen van de belastingplannen van het kabinet. Ondanks de val van het regime van Bashar al-Assad in december 2024, is de situatie in Syrië echter nog steeds onstabiel. Dit roept de vraag op: in hoeverre klopt de uitspraak van Boomsma? Is het voor islamitische jonge mannen daadwerkelijk veilig om naar Syrië terug te keren?
Syrië kwam in 2011 in een burgeroorlog terecht, nadat de regering van president Bashar al-Assad hard ingreep bij vreedzame burgerprotesten in het land. Een jarenlang conflict tussen het Assad-regime en diens tegenstanders volgde. Hierbij vielen honderdduizenden slachtoffers en miljoenen Syriërs vluchtten naar het buitenland, waaronder naar Nederland. In december 2024 vluchtte president Assad naar bondgenoot Rusland. Het regime viel en er kwam een einde aan de Syrische Burgeroorlog.
Gevolgen burgeroorlog
De gevolgen van meer dan tien jaar oorlog zijn echter groot. Volgens UNHCR heerst in Syrië een humanitaire crisis die tot op de dag vandaag voortduurt. Circa 90% van de inwoners leeft in armoede en de infrastructuur is zwaar beschadigd. Zo zijn delen van het land onbewoonbaar door gebrek aan onder andere woningen, water, elektriciteit, voedsel, onderwijs en gezondheidszorg. Daarnaast is er gevaar van achtergebleven explosieven.
Ondanks dat het geweld volgens het ministerie van Buitenlandse Zaken in de tweede helft van 2025 is afgenomen in Syrië, is het land op politiek en sociaal gebied onstabiel. In de Global Peace Index van 2026 stond Syrië op de acht na laatste plaats. Er worden nog regelmatig aanslagen gepleegd door ISIS, er vinden Israëlische bombardementen plaats en er zijn geweldsincidenten tussen gewapende groepen in het noordoosten en zuiden. Politicoloog en universitair docent aan de Universiteit van Amsterdam Ali Hamdan is gespecialiseerd in gebieden in het Midden-Oosten. Volgens hem komt de onveiligheid ook door de opbouw van het Syrische leger: ‘Er is wel een centraal leger, maar het bestaat eigenlijk uit drie, vier, vijf milities en het is niet goed geïntegreerd’.
Verschillen tussen gebieden en groepen
Wel is er een verschil tussen de veiligheid in verschillende gebieden en bevolkingsgroepen. In 2025 vonden buitengerechtelijke executies van Druzische burgers in de provincie Suweida plaats en geweldsincidenten gericht op alawieten in het kustgebied. Zowel de Druzen als Alawieten hebben een religie die afgesplitst is van de islam en vormen een minderheid in Syrië.
Landenbeleid
Wegens onder andere de instabiliteit is in het meest recente landenbeleid voor Syrië dan ook door de minister van Asiel en Migratie gekozen om Syrische statushouders niet te herbeoordelen. Daarnaast is het reisadvies rood wegens de gevaren in het land.
Conclusie
Al met al kan geconcludeerd worden dat de uitspraak van Diederik Boomsma te stellig en te ongenuanceerd geformuleerd is. De burgeroorlog in Syrië is formeel voorbij, maar het land kampt nog steeds met grote politieke, sociale en economische instabiliteit. Zo is er een gebrek aan basisvoorzieningen en vinden er regelmatig geweldsincidenten plaats. Er kan dus niet gesteld worden dat Syrië ‘gewoon weer veilig is’. Hamdan benoemt daarnaast dat het verschil tussen islamitische jonge mannen en andere groepen volgens hem triviaal is: ‘voor islamitische jonge mensen is het eigenlijk volgens mij niet zo veel veiliger. Al die factoren spelen wel dezelfde rol als ze terugkomen.’
