Factcheck: Heeft 80% van de gekozen Tweede Kamerleden een ambtelijke achtergrond?

Factcheck: Heeft 80% van de gekozen Tweede Kamerleden een ambtelijke achtergrond?

Bron: Wikimedia Commons

Na een heel weekend overleggen op Landgoed de Zwaluwenberg vlakbij Hilversum gaan de coalitiepartijen CDA, D66 en VVD toch met elkaar verder. Dat zorgt voor veel gesprekstof, want niet alleen in Den Haag wordt er veel over gesproken, ook in mediastad Hilversum is de huidige staat van de coalitie onderwerp van gesprek.

Zo praat Vandaag Inside er lang over. Sportmarketeer Chris Woerts claimt in gesprek met Wilfred Genee dat ’80% van de gekozen Tweede Kamerleden een ambtelijke achtergrond heeft.’ Maar klopt die uitspraak wel? Of baseert Woerts zijn cijfers op andere statistieken?

Waar haalt Woerts zijn 80% vandaan?

De genoemde 80% van Woerts komt uit een opiniebijdrage van opiniemaker Annemarie van Gaal. Annemarie van Gaal is columniste bij de Telegraaf en schreef in een column van 8 november het volgende: ‘Vorige week heb ik van alle Kamerleden hun cv’s bekeken en geturfd welke functie zij hadden vóór zij de Tweede Kamer ingingen. En dan blijkt dat meer dan 80 procent van de Kamerleden wethouder of ambtenaar was of bij de vakbond of een goededoelenorganisaties werkte. Geen bedrijfsleven dus.’ In haar onderzoek heeft ze haar cijfers dus gebaseerd op wethouders of ambtenaren die bij een vakbond of goededoelenorganisaties werkte. Maar zijn wethouders of ambtenaren die bij een van de twee organisaties hebben gewerkt genoeg om te spreken van de genoemde 80%? Of is een ‘ambtelijke achtergrond’ breder dan dat?

Wat is een ‘ambtelijke achtergrond’?

Om te onderzoeken of daadwerkelijk 80% van de gekozen tweede kamerleden een ambtelijke achtergrond heeft is het belangrijk om uit te zoeken wat een ambtelijke achtergrond überhaupt inhoudt. In een wetenschappelijk onderzoek van Werner Jann en Sylvia Veit namens de Universiteit van Potsdam in Duitsland komt naar voren dat we tegenwoordig steeds meer topambtenaren hebben die beroepservaring uit andere sectoren meebrengen. Tegelijkertijd hebben veel uitvoerende politici minstens een paar jaar binnen het openbaar bestuur gewerkt. Er zitten dus niet alleen politici in de politiek die louter voor de overheid hebben gewerkt. Daarnaast is op Indeed Nederland – een gratis dienst voor werkzoekenden – te lezen dat een ambtenaar voor de overheid werkt en diensten verleent voor het algemeen belang. De term ‘ambtenaar’ is breed en omvat veel functies. Hieronder vallen bijvoorbeeld beleidsmedewerkers, politieagenten maar ook civiel ingenieurs. Ze dragen allemaal bij aan het functioneren van de maatschappij.

Wat zeggen andere onderzoeken?

Naast Annemarie van Gaal heeft ook Simon Otjes een onderzoek gedaan naar de ambtelijke achtergrond van politici. Simon Otjes is universitair hoofddocent Nederlandse politiek bij de Universiteit Leiden en deed uitgebreid onderzoek in 2025. Volgens van Gaal, gaat het om 80% van de gekozen Tweede Kamerleden, volgens Otjes om 74% met een ambtelijke achtergrond als we het onderzoek van Jann en Veit samenvoegen met de definitie volgens Indeed. Er zit dus een duidelijk verschil, toch missen

Wie heeft er gelijk volgens een deskundige?

Volgens Tim van Zomeren, redacteur-analist bij parlement.com, is het onderzoek van Otjes op zijn minst uitgebreider. ‘Dat zorgt voor een betere betrouwbaar vind ik. Daarnaast is het onderzoek van van Gaal gebaseerd op de laatste baan van Tweede Kamerleden. Als je verder gaat kijken dan de laatste baan zie je dat 74% van de gekozen Tweede Kamerleden een ambtelijke achtergrond’. Dat betekent dus dat volgens een deskundige Otjes gelijk heeft

Oordeel

De claim van Woerts is dus niet waar. Het oordeel heb ik opgesteld op basis van mijn eigen ingeving en de woorden van mijn bron. Ondanks dat Woerts met zijn claim dus geen gelijk heeft zit hij er niet heel erg veel vanaf, maar 6%. Dat scheelt niet eens heel veel.

Over de auteur

Stephen van der Pijl

Stephen (Stef) van der Pijl (Rotterdam, 2006) is student aan de School voor Journalistiek. Momenteel is hij redacteur namens Studio Vrijdag. Vragen? Mail staat open > Stephen.vanderpijl@student.hu.nl