“Vijf dagen in de week werken moet weer de norm worden, willen wij de kracht van Nederland verbeteren.” Dat zei VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans op 9 september tijdens de jaarlijkse Binnenhoflezing. Volgens Brekelmans werken vooral jonge mensen te weinig. Hij ziet jongeren die na hun studie voor een werkweek van drie of vier dagen kiezen. Volgens hem kan Nederland zich dat, met de personeelstekorten, niet permitteren. Maar leidt meer werken ook daadwerkelijk tot een sterkere Nederlandse economie? En hebben wij die groei ook hard nodig?

Maar hoeveel mensen werken er nou in Nederland en hoeveel daarvan werken parttime? Volgens de meest recente cijfers van het CBS waren er in het tweede kwartaal van 2026 9,846 miljoen werkenden in Nederland. Zij werkten gemiddeld 31,9 uur per week. Het CBS definieert deeltijd als minder dan 35 uur per week. Daarmee kom je uit op 4,813 miljoen parttimers en 5,033 miljoen voltijdwerkers. Dit gaat om mensen van 15 tot 75 jaar. Dat gemiddelde van 31,9 uur betekent echter niet dat iedereen ongeveer 32 uur werkt. Er zijn namelijk grote verschillen tussen leeftijdsgroepen. Jongeren van 15 tot 25 jaar werkten in het tweede kwartaal van 2026 gemiddeld 20,8 uur per week, terwijl 25- tot 35-jarigen gemiddeld 35,3 uur werkten. 

Meer uren betekent niet automatisch meer productiviteit

Economisch gezien kan meer arbeid inderdaad leiden tot meer productie. Maar naast het aantal gewerkte uren is ook de arbeidsproductiviteit belangrijk: hoeveel er gemiddeld per gewerkt uur wordt geproduceerd. De meest recente Nederlandse cijfers laten juist zien dat economische groei niet altijd samengaat met meer gewerkte uren. In 2025 groeide de Nederlandse economie met 1,8 procent, terwijl het aantal gewerkte uren met 0,6 procent daalde. Tegelijkertijd steeg de arbeidsproductiviteit met 2,4 procent. Volgens het CBS was dat de grootste stijging in twintig jaar. Over de afgelopen tien jaar bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei van de arbeidsproductiviteit 0,3 procent.

Econoom Daan van Neck verwacht dat meer werken de Nederlandse economie kan laten groeien. ‘Dat heeft natuurlijk een gegarandeerd effect op het BBP. En het lijkt mij denk ik ook vrij evident dat die dan stijgt.’ Hoe groot die stijging precies is, valt volgens hem niet exact te bepalen. Een werkweek van vier naar vijf dagen betekent 25 procent meer werktijd, maar dat betekent volgens Van Neck niet automatisch 25 procent meer productie. Er zijn namelijk verschillende factoren die de productiviteit kunnen beïnvloeden. Zo kan iemand door meer uren te werken vermoeider raken en daardoor minder productief worden. ‘Hoe meer je werkt in een week, op een gegeven moment neemt productiviteit altijd af. Dan word je gewoon moe.’

Wat zegt recent onderzoek over een vierdaagse werkweek?

Een van de grootste recente onderzoeken naar werktijd verscheen in 2025 in Nature Human Behaviour. Onderzoekers volgden 2.896 werknemers bij 141 organisaties in zes landen gedurende een proef van zes maanden. De werknemers gingen van een vijfdaagse naar een vierdaagse werkweek, zonder salarisverlaging. De onderzoekers vonden verbeteringen in onder andere burn-out, werktevredenheid, mentale en lichamelijke gezondheid en slaap.

Dit onderzoek bewijst echter niet dat vier dagen werken in iedere sector productiever is dan vijf dagen. Het laat wel zien dat minder werken niet automatisch tot slechtere uitkomsten leidt. Van Neck benadrukt dat het effect van meer of minder werken niet voor iedereen hetzelfde hoeft te zijn. “De ene wel, de andere niet. Dat is altijd heel ingewikkeld.” Volgens hem is economie uiteindelijk een gedragswetenschap: hoe mensen reageren op meer werk, vrije tijd en vermoeidheid verschilt per persoon.

Conclusie

De uitspraak van Brekelmans is niet volledig te bevestigen. Het is aannemelijk en economisch onderbouwd dat meer gewerkte uren tot meer productie kunnen leiden. Ook Van Neck verwacht dat het bbp stijgt wanneer mensen een dag extra gaan werken. Maar hoeveel de economie daardoor groeit, is niet precies vast te stellen. Bovendien laten de CBS-cijfers zien dat economische groei ook kan plaatsvinden wanneer het aantal gewerkte uren daalt, bijvoorbeeld door een stijging van de arbeidsproductiviteit. Daarom kan op basis van deze cijfers en onderzoeken niet worden vastgesteld dat vijf dagen werken noodzakelijk is om de Nederlandse economie te versterken. De uitspraak van Brekelmans is daarmee als geheel niet eenduidig te controleren.