Russische drones vielen op 13 september 2026 het Oekraïense dorpje Yahodyn aan, ongeveer twee kilometer van de Poolse grens. Een vrachtwagen, een tankstation en een losgekoppelde locomotief van een nachttrein naar Warschau werden geraakt. Er vielen geen slachtoffers. Het incident staat niet op zichzelf. In de zomer van 2025 drongen er al negentien Russische drones het luchtruim van NAVO-land Polen binnen. De NAVO reageerde daarop met extra bescherming van de oostflank, maar artikel 5 van het NAVO-verdrag werd niet ingezet.

Artikel 5 is de afspraak dat een gewapende aanval op één lidstaat wordt gezien als een aanval op alle lidstaten. Wat precies onder een ‘gewapende aanval’ valt, wordt per geval beoordeeld. De NAVO stelt dat het niet beperkt is tot een traditionele militaire aanval. Het doel van dit artikel is om een tegenstander ervan te weerhouden om een NAVO-land aan te vallen, omdat het daarmee het hele bondgenootschap tegen zich kan krijgen. Om artikel 5 in werking te laten treden, moet het aangevallen land om hulp vragen of instemmen met hulp die aangeboden wordt door andere landen. Daarna overleggen de NAVO-landen samen over de situatie. Welke maatregelen worden getroffen, wordt dan bepaald en hoeft volgens Marion Messmer, veiligheidsexpert en directeur van het International Security Programme van Chatham House, niet per se uit gevechten te bestaan.

Als artikel 5 ingezet wordt, kan de situatie dus snel breder worden dan een conflict tussen Rusland en één NAVO-land. ‘Als Rusland de aanval begint, kan het niet één NAVO-land aanvallen in de hoop dat het er alleen voor komt te staan. Rusland krijgt dan te maken met het hele bondgenootschap’, aldus Messmer. Welke reacties volgen, hangt af van de omstandigheden van de aanval. Er zijn volgens Messmer geen vastgelegde grenzen voor wanneer een incident tot een grote NAVO-actie leidt, waaronder artikel 5. Als een aanval veel slachtoffers veroorzaakt, kan de kans op een grotere reactie en verdere escalatie toenemen.