De overheid adviseert een totaalverbod op mobieltjes op basis- en middelbare scholen. Dat presenteerde staatssecretaris Willemijn Aerdts afgelopen maandag in de Strategiebrief online kinderrechten 2026. Het kabinet baseert dit advies op positieve effecten van scholen die al in 2024 een telefoonvrij beleid hanteren.
Dit telefoonverbod is een advies; scholen mogen zelf bepalen wat zij hiermee doen. 99% van de scholen heeft al een telefoonbeleid, maar de invulling is bij elke school net wat anders. Waar een aantal scholen ervoor kiezen om leerlingen nog wel in pauzes, tussenuren en op het schoolplein gebruik te laten maken van hun telefoon, heeft 57% van de scholen al voor een totaalverbod gekozen. De overheid wil dit dus laten oplopen naar 100% in 2027.
‘Verschillende onderzoeken (1) over dit beleid wijzen op meer rust, een prettiger sociaal klimaat en meer sociale interactie’, zegt Joppe Lieth, woordvoerder van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat. Toch is er uit de onderzoeken geen eenvoudige conclusie te trekken: een ander onderzoek van Maastricht University (2) liet bijvoorbeeld zien dat op scholen met een totaalverbod leerlingen minder goede relaties met hun leerkrachten ervoeren dan op scholen met een gedeeltelijk verbod. ‘We zijn bekend met het onderzoek van Maastricht University en de daarin beschreven mogelijke neveneffecten’, vervolgt Lieth, ‘maar het beeld uit onderzoek en praktijk is echter niet eenduidig. De komende tijd zal de precieze invulling van de afspraak met de onderwijssector worden besproken. Daarbij zullen we zeker letten op mogelijke neveneffecten en de ervaringen van leerlingen, leraren en scholen.’
Nu scholen mogelijk te maken krijgen met telefoonvrije pauzes en tussenuren, moet er iets bedacht worden om de leerlingen zoet te houden. Hoe zorgen scholen ervoor dat leerlingen zich vermaken in hun vrije uren op school?
1.
– Staat van het Onderwijs 2026, Inspectie van het Onderwijs: de Inspectie constateert positieve ervaringen met het smartphoneverbod in het funderend onderwijs. Vo- en vso-scholen zijn met name positief over de effecten op concentratie en het sociaal klimaat. Op vo-scholen waar smartphones ook in de pauze niet zijn toegestaan, ervaren veel medewerkers een forse daling van problemen met sociale media en daarmee van pestgedrag sinds de invoering van het smartphonebeleid.
– De Staat van de Ouder 2026, Ouders & Onderwijs: 70% van de ouders is voorstander van een verbod op mobiele telefoons gedurende de hele schooldag. Ouders verwachten dat een schoolbreed verbod kan bijdragen aan meer concentratie, minder afleiding en meer rust in de klas. Ook zien ouders mogelijke sociale voordelen, doordat leerlingen meer met elkaar praten wanneer telefoons minder aanwezig zijn.
– PISA 2022, OECD: internationale PISA-data laten zien dat digitale apparaten in de klas een belangrijke bron van afleiding vormen. Gemiddeld geeft circa 30% van de leerlingen in OECD-landen aan in de meeste of iedere wiskundeles te worden afgeleid door het gebruik van digitale apparaten. Leerlingen die regelmatig worden afgeleid, behalen gemiddeld lagere prestaties voor wiskunde. Ook blijkt dat leerlingen minder vaak worden afgeleid door digitale apparaten op scholen waar het gebruik van mobiele telefoons op schoolterreinen is verboden.
– Het rapport van het Special Panel on Child Safety Online van de Europese Commissie (2026) beschrijft op basis van onderzoeksoverzichten dat smartphonevrije schoolomgevingen kunnen bijdragen aan meer sociale interactie, beter sociaal welzijn en minder conflicten, waaronder cyberpesten. Ook wordt onderzoek aangehaald waaruit blijkt dat het beperken van smartphonegebruik tijdens de schooldag kan bijdragen aan een rustiger en meer bevorderlijk leerklimaat.
– Monitoringsonderzoek landelijke afspraak, Kohnstamm instituut (2025): scholen rapporteren positieve effecten op concentratie (75%), het sociaal klimaat (59%) en –in mindere mate – leerprestaties (28%).
2. To fully ban or to partially ban?; Maastricht University (2026): Meisjes op scholen met een volledig smartphoneverbod rapporteren een lagere schoolverbondenheid. De beschikbare bevindingen zijn echter gemeten in een relatief korte termijn na de invoering van smartphonebeleid.
