PRO-Kamerlid Suzanne Kröger deed op 5 november 2026 een opvallende uitspraak in een motie over de digitale veiligheid van vrouwen wereldwijd. Ze schrijft dat ‘70% van de vrouwelijke activisten, journalisten en politici online geweld meemaakt en hiermee hun stem dreigt te worden gesmoord’.
Kröger diende de motie in tijdens het wetgevingsoverleg over de begroting van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. Maar klopt het dat 70 procent van deze vrouwen online geweld meemaakt? En worden vrouwen hierdoor daadwerkelijk minder gehoord?
Waar komt het percentage vandaan?
Kröger verwijst naar cijfers van de Verenigde Naties. Het percentage van 70 procent komt overeen met een onderzoek uit 2025 dat in opdracht van UN Women, een organisatie binnen het VN-systeem, is uitgevoerd door een internationaal onderzoeksteam. In het rapport Tipping Point: The Chilling Escalation of Online Violence Against Women in the Public Sphere, werden vrouwen uit 119 landen bevraagd over online geweld tijdens hun werk.
Van de 641 vrouwelijke respondenten die de betreffende vraag beantwoordden, gaf 69,9 procent aan online geweld te hebben ervaren. Dat is afgerond 70 procent.
Wat zeggen de onderzoekers?
Volgens het rapport ervaarde 72,2 procent van de vrouwelijke mensenrechtenverdedigers en activisten online geweld. Bij vrouwelijke journalisten en mediamedewerkers was dat 74,9 procent. Bij vrouwelijke schrijvers en andere publieke communicators ging het om 76,2 procent. Respondenten konden meerdere beroepsgroepen aanvinken. Een vrouw kon bijvoorbeeld zowel journalist als activist zijn. Vrouwelijke politici werden niet als afzonderlijke beroepsgroep onderzocht. Het percentage onderbouwt dus niet rechtstreeks de bewering over vrouwelijke politici.
De beperkingen van het onderzoek
UN Women gebruikte doelgerichte steekproeftrekking en de zogenoemde sneeuwbalmethode. De vragenlijst werd verspreid via internationale organisaties en maatschappelijke netwerken. De onderzoekers benadrukken dat de resultaten niet generaliseerbaar zijn naar alle vrouwen wereldwijd. Het gaat om zelfgerapporteerde ervaringen van een specifieke groep respondenten, niet om een representatieve steekproef van alle vrouwelijke activisten, journalisten en politici.
Wat zeggen de Nederlandse cijfers?
Ook in Nederland is onderzoek gedaan naar online agressie tegen vrouwelijke politici. Uit onderzoek van Atria en Ipsos I&O uit 2024 blijkt dat 47 procent van de vrouwelijke lokale politici in de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek online agressie of geweld had meegemaakt. Bij mannelijke lokale politici was dat ruim 35 procent.
Dit onderzoek laat zien dat vrouwelijke politici ook in Nederland relatief vaak met online agressie te maken krijgen. De cijfers zijn door de verschillende onderzoeksmethoden niet rechtstreeks vergelijkbaar met die van UN Women.
Wordt de stem van vrouwen gesmoord?
Online geweld kan verder gaan dan vervelende reacties op sociale media. Diana Marijnissen, die onderzoek deed naar bedreigingen van lokale politici, ziet dat bedreigingen voor vrouwelijke politici wel degelijk effect heeft op hun werk, maar ook op hun privé leven. In haar proefschrift Bedreigde wethouders: Een onderzoek naar de aard en invloed van bedreigingen tegen lokale politici onderzocht ze de gevolgen van bedreigingen voor lokale politici.
‘We zien ook te veel onzekerheid en strijdlust optreden bij bestuurders of politici,’ aldus Marijnissen. Bestuurders halen in een proces bijvoorbeeld voortdurend adviesbureaus erbij om nog een keer de procedure of een uitkomst van een procedure checken. Daarnaast ziet zij ook een verschil tussen de aanvallen op mannelijke en vrouwelijke politici. Volgens haar zijn aanvallen op vrouwen vaker persoonlijk, terwijl mannen vaker op hun politieke werk worden aangevallen. ‘Vaak is de bedreiging of intimidatie niet alleen gericht op de politicus, maar ook op bijvoorbeeld de kinderen en de partner. Die hebben hier niet voor gekozen, waardoor de bestuurder of politicus zich schuldig voelt,’ zegt Marijnissen.
Conclusie
Het percentage van 70 procent komt daadwerkelijk uit onderzoek van UN Women. Maar Kröger trekt de resultaten breder dan de onderzoeksgegevens toelaten: vrouwelijke politici werden niet afzonderlijk onderzocht en de steekproef is niet representatief voor alle vrouwen wereldwijd.
Dat online geweld vrouwen ervan kan weerhouden zich uit te spreken, is wel aannemelijk. De bevindingen van Diana Marijnissen laten zien dat persoonlijke aanvallen en bedreigingen kunnen doorwerken in het privéleven en de beroepsuitoefening van vrouwelijke politici. In sommige gevallen kan dat bijdragen aan het besluit om de politiek te verlaten.
Factcheck-oordeel: Grotendeels juist, maar niet helemaal juist geformuleerd. Het percentage klopt voor de onderzochte groep vrouwen, maar kan niet zonder voorbehoud worden toegepast op alle vrouwelijke activisten, journalisten en politici. Ook bewijst het percentage niet hoeveel vrouwen daardoor daadwerkelijk hun stem verliezen.
