Turkije wil tijdens COP31 het aandeel elektriciteit in het wereldwijde energieverbruik verhogen naar 35 procent in 2035. Greenpeace steunt het initiatief, maar waarschuwt dat elektrificering alleen niet voldoende is. Ook de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen moet worden afgebouwd.
Elektrische auto’s, warmtepompen en elektrische industrie: wereldwijd moet steeds meer energie uit elektriciteit komen. Tijdens de klimaattop COP31 in het Turkse Antalya staat deze elektrificering hoog op de agenda. Het Turkse voorzitterschap heeft daarvoor het initiatief ’35 by 35′ gelanceerd. Het doel is om het aandeel elektriciteit in het wereldwijde finale energieverbruik in 2035 te verhogen naar 35 procent.
Greenpeace ziet het initiatief als een belangrijke stap, maar vindt dat er nog iets ontbreekt. ‘Elektrificering is geen doel op zich. Het moet een middel zijn om de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te beëindigen’, zegt Emel Türker van Greenpeace Türkiye. Volgens haar wordt in het huidige plan onvoldoende aandacht besteed aan de herkomst van de elektriciteit. Wanneer elektrische auto’s en industrie nog steeds draaien op stroom uit kolen en gas, wordt het probleem volgens Greenpeace slechts verplaatst.
Ambities moeten worden omgezet in actie
Volgens Türker hebben landen al belangrijke afspraken gemaakt, maar ontbreekt het vooral aan de uitvoering daarvan. Tijdens COP28 spraken regeringen af om over te stappen van fossiele brandstoffen. Inmiddels moet die afspraak volgens Greenpeace worden omgezet in concrete maatregelen.
‘Wat ontbreekt, is de uitvoering. De huidige maatregelen zijn niet voldoende en internationale afspraken mogen geen excuus worden om de gemaakte beloftes alleen op papier te laten staan’, zegt Türker.
Greenpeace wil dat de doelstelling van 35 procent elektriciteitsverbruik in 2035 officieel onderdeel wordt van de uitkomsten van COP31. Daar moeten volgens de organisatie ook financiële steun, technologie en kennisoverdracht voor ontwikkelingslanden bij komen. Daarnaast moeten landen duidelijke plannen presenteren voor het afbouwen van fossiele brandstoffen.
Meer elektriciteit vraagt om duurzame energie
Een belangrijke uitdaging is de manier waarop de groeiende vraag naar elektriciteit wordt opgevangen. Volgens Türker is het mogelijk om fossiele energie grotendeels te vervangen door wind- en zonne-energie. Ze wijst daarbij op Turkije als voorbeeld. Volgens haar leveren wind- en zonne-energie inmiddels meer dan een vijfde van de Turkse elektriciteit. In april 2026 produceerden deze bronnen voor het eerst samen meer elektriciteit dan kolen.
Ook de kosten van duurzame energie zijn volgens Türker sterk gedaald. De installatiekosten van windenergie zijn in het afgelopen decennium met 40 procent afgenomen en die van zonne-energie met 77 procent. Toch zijn wind- en zonne-energie alleen niet voldoende. Ook investeringen in energieopslag, elektriciteitsnetwerken en energiebesparing zijn nodig.
‘Het succes van elektrificering hangt ervan af of we de nieuwe energievraag met wind- en zonne-energie kunnen opvangen en tegelijkertijd de overstap weg van fossiele brandstoffen versnellen’, zegt Türker.
Elektrische auto’s rijden niet vanzelf op schone energie
De overgang naar elektrisch vervoer laat volgens Greenpeace goed zien waar de uitdaging ligt. Turkije is inmiddels de op drie na grootste markt voor elektrische auto’s in Europa. Toch komt nog ongeveer een derde van de Turkse elektriciteit uit kolen. Het aandeel elektriciteit in het totale energieverbruik van de transportsector ligt volgens Türker bovendien nog rond de één procent.
Daarmee ontstaat een tegenstelling: het aantal elektrische auto’s groeit, maar de elektriciteit waarmee ze worden opgeladen is niet automatisch schoon. ‘Een elektrische auto die op kolenstroom rijdt, lost de klimaatcrisis niet op’, zegt Türker.
Ze vindt daarom dat Turkije zijn internationale ambities ook in eigen land moet waarmaken. Het land moet volgens Greenpeace stoppen met nieuwe kolencentrales, een datum vaststellen voor het uitfaseren van kolen en de financiële steun aan kolen afbouwen. Ook moet het nationale energieplan volgens haar beter aansluiten op de internationale doelstelling van 35 procent elektrificering in 2035. In het huidige nationale plan ligt dat doel volgens Türker op 25 procent.
Een eerlijke overstap
Naast politieke keuzes speelt ook de financiering van de energietransitie een belangrijke rol. Volgens Türker blijven overheden fossiele brandstoffen ondersteunen met publiek geld. In Turkije krijgen kolencentrales bijvoorbeeld aankoopgaranties voor de periode 2026 tot en met 2029. Ook voorziet het nationale energieplan nog in uitbreiding van de kolencapaciteit tot 2035.
Greenpeace vindt dat de overgang naar duurzame energie bovendien eerlijk moet verlopen. Werknemers in kolenmijnen en energiecentrales mogen niet de dupe worden van de veranderingen. Daarom pleit de organisatie voor een internationaal mechanisme voor een rechtvaardige energietransitie, met financiële steun en bescherming voor werknemers en lokale gemeenschappen.
Voor COP31 heeft Greenpeace dan ook een duidelijke verwachting. De klimaattop moet volgens Türker niet alleen afspraken opleveren over meer elektriciteitsgebruik, maar vooral over de manier waarop die elektriciteit wordt opgewekt. ‘Een succesvolle uitkomst van COP31 koppelt elektrificering aan de overstap weg van fossiele brandstoffen. Het doel moet worden ondersteund met financiering en duidelijke afspraken over het uitfaseren van fossiele energie.’
Maar hoe duurzaam is elektrificering in de praktijk? En hoeveel milieubelasting komt er kijken bij de productie van elektrische auto’s? In de audioreportage vertellen Anneke Wensing, woordvoerder van Greenpeace Nederland, en Frans Bal, onderzoeker aan Hogeschool Utrecht, over de uitdagingen en de daadwerkelijke klimaatwinst van elektrisch rijden.
