De Wereld Meteorologische Organisatie, WMO, bracht op 3 september een rapport uit waarin wordt geconcludeerd dat El Niño tot en met februari intensiveert. Hierbij worden effecten zoals hevige regenval, droogte en overstromingen verwacht. Dit roept de vraag op welke gewassen wereldwijd het kwetsbaarst zijn voor deze gevolgen.

Wat is El Niño?

El Niño is een klimaatverschijnsel dat ontstaat door het afzwakken van de passaatwinden boven de Stille Oceaan, hierdoor stroomt warm water naar het oosten in plaats van naar het westen. Het water verwarmt ook de lucht in die Stille Oceaan hangt, en dit zorgt vervolgens voor extremere weerpatronen. Gebieden die het hardst worden getroffen liggen voornamelijk rondom de evenaar en grenzen aan de Stille Oceaan. De Sahel, Zuid- en Zuidoost-Azië, Zuid en Centraal Amerika en de Caraïben vallen onder deze gebieden.

Het effect op de landbouw en de gewassen

Landbouwgebieden kunnen in de problemen komen door het extremere weer. ‘Zowel droogte als overstromingen en vooral ook hitte kunnen leiden tot een reductie in gewasproductie’, aldus Hester Bieman, onderzoeker Water en Voedselzekerheid aan de universiteit van Wageningen. ‘Vanwege hitte of droogte wordt er uiteindelijk minder van het eetbare deel van het gewas aangemaakt. Ook kunnen gewassen niet optimaal groeien of in het ergste geval helemaal stoppen met groeien’. Wat de precieze grenswaarden daarvoor zijn, verschilt weer per gewas’.

De gewassen die het deze El Niño zwaar te verduren krijgen zijn onder andere bonen, maïs en rijst. Rondom het droge corredorgebied in Latijns-Amerika heeft 78.6% van de maïsboeren ongeveer driekwart van hun oogst verloren door droogte. Bonen, die als primaire voedselbron dient in Latijns-Amerika, krijgt ook harde klappen. Bijna twee derde van de boonboeren in het droge corredorgebied hebben ernstig veel verloren, namelijk tussen de 75% en de 100% van hun gewassen. Ook de productie van rijst kan door droogte stil komen te liggen. El Niño wordt vaak geassocieerd met een zwakkere moesson, die cruciaal is voor de rijstproductie. De landbouw in India en Indonesië is reeds afhankelijk van regenval, waardoor dit basisproduct onder druk komt te staan.

Niet alleen negatief

Toch hoeft het extreme weer niet alleen negatief uit te pakken voor de landbouw. ‘In Argentinië lijkt het juist voor goede oogsten te zorgen’, geeft Biemans aan. ‘Tarwe, mais en soja, de grote exportgewassen daar, blijken door de regen te floreren’.  Momenteel is er sprake van meer regenval dan gewoonlijk, die bevorderend werkt voor de bodemvochtigheid. Tijdens de vorige zeer sterke El Niño in 2015/2016, is er in Argentinië de op een na grootste oogst ooit geoogst. ‘In zo’n jaar heb je winnaars en verliezers, zullen we maar zeggen’.

Wat betekent dat voor Nederland?

Nederland verbouwt zelf geen rijst, bonen of maïs en is voor aanvoer afhankelijk van de internationale handel. Wanneer de productie van een belangrijk gewas, zoals rijst, wordt geraakt, kan dat gevolgen hebben voor het aanbod en uiteindelijk ook voor de prijs. Hoe die prijsstijging vervolgens bij de Nederlandse consument terechtkomt, is het onderwerp van de reportage hieronder.