Op 3 september waren er dit jaar al 1.086 lokaal opgelopen besmettingen met het Westnijlvirus gemeld in Europa, verspreid over vijftien landen. Dat zijn er meer dan gemiddeld rond deze tijd van het jaar. Het virus is niet nieuw in Europa en ook in eerdere jaren waren er grote uitbraken. Toch blijft het zich verspreiden en worden er ook nieuwe gebieden getroffen.

Maar wat is het Westnijlvirus eigenlijk en hoe komt het uiteindelijk bij een mens terecht?

Het Westnijlvirus verspreidt zich vooral tussen vogels en muggen. Het begint bij een vogel die besmet is met het virus. Wanneer een mug deze vogel steekt, kan de mug zelf besmet raken. Als deze mug daarna een andere vogel steekt, kan het virus weer worden doorgegeven. Zo blijft het virus rondgaan tussen vogels en muggen. Vooral de Culex-mug speelt hierbij een belangrijke rol. Hieronder valt ook de gewone huissteekmug die in Nederland voorkomt.

Een mens kan besmet raken wanneer een besmette mug hem of haar steekt. Mensen kunnen het virus normaal gesproken niet weer via een mug doorgeven. Er zit namelijk niet genoeg virus in ons bloed om een nieuwe mug te besmetten. Mensen zijn dus eigenlijk niet belangrijk voor de verdere verspreiding van het virus.

De meeste mensen merken weinig of helemaal niets van een besmetting. Ongeveer 80 procent krijgt geen klachten. Een kleinere groep krijgt klachten die een beetje op griep lijken, zoals koorts, hoofdpijn en spierpijn. Bij ongeveer één procent kan het virus ernstiger worden en bijvoorbeeld een hersenontsteking of hersenvliesontsteking veroorzaken.

Of het virus zich ergens kan verspreiden, hangt van verschillende dingen af. Er moeten besmette vogels en muggen aanwezig zijn, maar ook de temperatuur speelt een rol. Muggen zijn actiever bij warmer weer en het virus kan zich dan ook beter in de mug ontwikkelen.

De verspreiding van het Westnijlvirus is dus eigenlijk een soort cirkel tussen vogels en muggen. Mensen komen daar soms toevallig tussen terecht wanneer ze door een besmette mug worden gestoken. Zolang het virus tussen vogels en muggen blijft rondgaan, kan het uiteindelijk ook bij mensen terechtkomen.

Pride Duve, wetenschappelijk onderzoeker die zich specialiseert in de ecologie van zogeheten arbovirussen (virussen die door insecten zoals muggen worden overgedragen), vertelt over hoe we deze verspreiding in Europa zo veel mogelijk kunnen dempen. Daarnaast vertelt de Britse Jim Skinner over zijn ervaring met het virus.