6 april 2007 kwam de allereerste Diary of a Wimpy Kid, ofwel Het leven van een Loser, uit. Dit zorgde voor de opmars van cartoonistische kinderboeken, waarin tekst en tekeningen met elkaar worden gecombineerd. Denk aan Dagboek van een Muts, De Waanzinnige Boomhut en Dogman. De boeken worden razend populair en komen heel snel bovenaan de lijsten bij kinderen. Maar terwijl deze boeken kinderen aan het lezen krijgen, staat de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren onder druk. Waarom laten we kinderen dan nog deze simpele, cartoonistische boeken lezen? 

Uit de nieuwste PISA-cijfers blijkt dat 39 procent van de Nederlandse 15-jarigen onder het minimale leesvaardigheidsniveau zit. Ook neemt de leesmotivatie af naarmate kinderen ouder worden. Onder 12 tot 18-jarigen leest 56 procent van de 12-jarigen wekelijks een boek, tegenover 32 procent van de 18-jarigen. Volgens Stichting Lezen hangen leesmotivatie, leesgedrag en leesvaardigheid met elkaar samen. Kinderen die gemotiveerder zijn om te lezen, lezen vaker en houden langer vol wanneer een tekst moeilijk is.

Leesmotivatie

“Er zijn heel veel verschillende niveaus”, stelt Barbara Wormgoor, Teamleider Communicatie en Marketing bij Stichting Lezen. “Er zijn ook kinderen die alleen maar de Donald Duck lezen. Tuurlijk zal dat ze in hun taalkundige ontwikkeling niet voor 100 procent helpen, maar toch leer je er veel van.” Dit soort boeken zijn vooral voor de leesmotivatie van kinderen belangrijk, vertelt Wormgoor. “Probeer maar eens om zelf een sport te doen die je niet leuk vindt, ga er dan maar aanstaan om er vaardiger in te worden. Dat is heel erg moeilijk.” Voor kinderen werkt het op dezelfde manier. Interesse zal leiden tot ontwikkeling.

Herkenning

“Herkenning is ook belangrijk”, volgens Wormgoor. “Soms is er bij een leraar gewoon te weinig kennis over bepaalde literatuur. Een leraar kan een rol spelen als het gaat om het aansturen van bepaalde boeken. Boeken over culturele achtergronden of meertaligheid zijn ook zeker belangrijk voor de leesmotivatie.” Helaas zijn dat soort boeken schaars. De onderzoeken “What do we read to our children” en “Ethnic Diversity in Children’s Books in the Netherlands” van De Bruijn, Emmen en Mesman (2021) laten zien dat culturele diversiteit in populaire Nederlandse kinderboeken niet altijd duidelijk wordt weergegeven. De onderzoekers bekeken hoe etnische diversiteit en culturele achtergronden in kinderboeken worden gepresenteerd. Daaruit bleek dat culturele details in veel boeken ontbreken en dat personages vaak zonder duidelijke culturele achtergrond worden weergegeven.

Luister hieronder naar wat de cartoonistische boeken zo aantrekkelijk maken voor kinderen.