5 dingen die je volgens Frankwatching digitaal moet weten als jonge journalist
Persoonlijke en multimediale journalistiek hebben de toekomst, en AI is een handige buddy. SvJ-student Iris van de Giessen werkt als freelance redacteur bij een van Nederlands bekendste trendwatchers van het digitale medialandschap: Frankwatching. Samen met oprichter Frank Janssen kijkt Iris de digitale toekomst in: Wat moet je als student journalistiek echt weten en kunnen om niet achter te lopen?
Frank Janssen en SvJ-student Iris van de Giessen op de redactie van Frankwactching Foto: Iris van de Giessen
In de journalistiek is digitaal vaardig zijn allang geen bijzaak meer. Wie nu op de opleiding zit, krijgt straks te maken met een werkveld dat continu verandert door technologie, artificial intelligence en nieuwe manieren van vertellen. Hoe die digitale toekomst eruit ziet en welk vijf dingen je niet mag missen volgens Iris en Frank, lees je in deze Toekomstperspectief van SvJmedia.nl. Frank heeft het digitale medialandschap de afgelopen twintig jaar zien veranderen. Samen schetsen ze een beeld van wat jonge journalisten te wachten staat.
1. Blijf kritisch als je AI gebruikt
Kunstmatige intelligentie speelt volgens Iris een steeds grotere rol in het journalistieke werk, maar alleen als je begrijpt wat je ermee doet gaat het werken. Ze gebruikt AI zelf niet om complete artikelen te schrijven, maar als ondersteuning. ‘Het is een hele goede brainstormbuddy als je even vastloopt,’ zegt ze. ‘Je kunt bijvoorbeeld vragen om vijf ideeën of invalshoeken.’
Tegelijkertijd waarschuwt ze voor gedachteloos gebruik. ‘Je moet wel herkennen wanneer een tekst te ChatGPT-achtig wegleest en er dan zelf een draai aan geven.’ Volgens Iris is het belangrijk dat jonge journalisten zich verdiepen in de techniek. ‘Je moet weten: wat kan het wel en wat kan het niet?’ Want als je AI dingen laat doen die te hoog gegrepen zijn, kan een slechter eindproduct het gevolg zijn.’
Frank ziet dat AI sterk is als het gaat om servicegerichte, ondersteunende teksten. ‘Sommige dingen zijn redelijk makkelijk door AI te maken, maar verhalen met duiding, of die me helpen een mening te vormen, daarin maakt de mens op dit moment nog het onderscheid.’ Juist dat blijft volgens hem de taak van de journalist. ‘Dat lukt met AI nog niet op een persoonlijke manier.’
SvJ-studenten aan het werk Foto: Freek van den Bergh
2. Persoonlijke verhalen worden steeds belangrijker
Een trend die beiden zien, is dat verhalen die geschreven zijn door mensen, steeds meer terrein winnen. Iris ziet dat ook als reactie op de opkomst van AI. ‘Persoonlijke verhalen worden steeds belangrijker in de journalistiek. Die hebben veel meer waarde dan oppervlakkige teksten.’
Frank herkent die ontwikkeling uit de praktijk van Frankwatching. ‘We hebben een paar jaar geleden bewust gekozen voor persoonlijke nieuwsbrieven, niet zozeer vanuit het merk, maar vanuit de persoon.’ Het doel was om een band op te bouwen met lezers. ‘Mensen krijgen een connectie met degene die schrijft.’
Dat blijkt succesvol. ‘Driekwart van onze abonnees komt via die persoonlijke nieuwsbrieven’ zegt Frank. Volgens hem laat dat zien hoe belangrijk gezichten en stemmen zijn geworden. ‘De journalist is veel zichtbaarder en wordt steeds vaker het gezicht van een organisatie, of zelfs een eigen merk.’
3. De journalist moet meer kunnen dan schrijven
Volgens Frank is het klassieke beeld van de journalist als alleen schrijver, achterhaald. ‘Het is niet alleen het schrijven,’ zegt hij. ‘Het gaat ook om voor de camera staan en breder inzetbaar zijn.’
Hij ziet dat redacties steeds meer vragen om multimediale vaardigheden. ‘Denk aan video tools, zelf video-edits kunnen maken, podcasts, maar ook werken met data,’ somt hij op. ‘Als je enig idee hebt hoe je met spreadsheets werkt en hoe je data in een verhaal verwerkt, dan heb je echt een voorsprong.’
Volgens Frank gaat het daarbij niet om alles perfect beheersen, maar om begrijpen wat er mogelijk is. ‘Je hebt één verhaal, maar er zijn zoveel manieren om dat over de bühne te brengen. Als je die content op meerdere manieren kunt verpakken, heeft het ook een veel groter bereik.’
Iris denkt dat de opleiding hier goed op heeft voorbereid: ‘Ik vind dat de opleiding je goed voorbereid op de digitale toekomst. Dan praat ik met name over audio en visuele vaardigheden. Vanaf het eerste jaar heb ik leren editen en filmen, en alles wat erbij komt kijken. Ook schrijven komt veel aan bod, maar met de blik op AI en tech denk ik dat ze hier nog veel meer op kunnen inspelen. Bijvoorbeeld door workshops of extra lessen.’
4. Ontwikkel je eigen profiel als journalist
De zichtbaarheid van journalisten neemt toe. Volgens Frank is dat een onomkeerbare ontwikkeling. ‘Journalisten worden steeds vaker zelf een merk,’ zegt hij. ‘Soms zelfs groter dan het medium waarvoor ze werken.’
Dat vraagt om bewust nadenken over je eigen profiel. Iris ziet dat niet als iets wat haaks staat op journalistieke waarden. ‘Het gaat niet om jezelf op de voorgrond zetten,’ zegt ze. ‘Het gaat erom dat je een herkenbare stem ontwikkelt.’ Juist in een tijd waarin veel content op elkaar begint te lijken, kan die eigen stijl het verschil maken. ‘Als alles generiek wordt, vallen juist de authentieke verhalen op,’ zegt Frank.
Hoe profileer je jezelf als journalist? Foto: Freepik
5. Blijf maken wat je leuk vindt
De belangrijkste boodschap die Iris andere studenten wil meegeven, is om zich niet te laten afschrikken door technologische ontwikkelingen. ‘Blijf vooral maken wat je leuk vindt,’ zegt ze. ‘Laat je niet bang maken door verhalen die misschien door AI zijn geschreven.’ Volgens haar blijft authenticiteit doorslaggevend. ‘Als het echt vanuit jouw pen komt, komt het uiteindelijk altijd wel goed.’ Frank sluit zich daarbij aan. ‘Als je de ruimte krijgt om te ontdekken, benut die dan,’ zegt hij. ‘Door veel te proberen, kom je er vanzelf achter waar jouw kracht ligt.’
Lees hier meer over Frankwatching en trends in de digitale mediawereld
Frankwatching is in 2004 opgericht door Frank Janssen. De website zegt op een eerlijke en openhartige manier (‘frank’) om zich heen te kijken (‘watching’) naar de digitale wereld.
