SvJ-pensionado Kussendrager: ‘Zonder studenten geen nieuw Handboek journalistiek’
De achtste editie van het Handboek journalistiek verschijnt deze week. Nico Kussendrager heeft door zijn leservaring en journalistieke achtergrond meegeschreven aan alle acht edities. Met SvJmedia duikt hij in de geschiedenis van de eerste editie en vertelt hij waarom het handboek tot de dag van vandaag nog steeds van groot belang is.
Kussendrager begon in 1969 als student op de SvJ, waarna hij een aantal jaren later terugkeerde als docent journalistiek. In de jaren daartussen was hij redacteur buitenland bij Trouw, hoofdredacteur van vakbladen en zelfstandig journalist.
Terug in de tijd
‘Naast dat ik met ontzettend veel plezier terugkijk op mijn tijd als docent aan de SvJ, kwam ik in een vroeg stadium tot een ontdekking: er was heel veel lesmateriaal, maar eigenlijk helemaal geen basisboek. Op basis van mijn journalistieke- en mijn leservaring en het beschikbare materiaal ben ik met een collega gaan schrijven aan wat toen het Basisboek Journalistiek heette.
Ik weet nog precies hoe Noordhoff reageerde toen we de opzet lieten zien: ‘Het ziet er allemaal heel goed uit, maar het is géén schoolboek – het is veel te journalistiek.’ Bij nader inzien klopte dit ook, want we waren tenslotte allebei journalisten. Ondanks alle lessen over hoe een goed schoolboek eruit moet zien, is de eerste druk er gelukkig toch gekomen.’
Kracht van het boek
‘Er is ontzettend veel veranderd in de opvolgende edities van het handboek. De eerste druk was sterk gericht op vaardigheden en besteedde veel aandacht aan dagbladen – waarvan ik nu denk: ‘wat hebben we die studenten allemaal aangedaan’. In de loop der jaren heeft het boek een meer beschouwende insteek gekregen. Waar eerdere edities vooral voorschreven ‘zo moet het’, is er nu meer ruimte voor tips en richtlijnen. En natuurlijk is er ook aandacht voor nieuwe ontwikkelingen, zoals AI.
Als je mij vraagt wat de kracht van het boek is, dan zeg ik: de leservaring die erin is verwerkt. Als docent weet ik ongeveer wat de reacties van studenten op verschillende lessen en oefenmateriaal zijn. Daarnaast geef ik voorbeelden en bespreek ik vragen van studenten. Zonder de studenten hadden we het boek niet kunnen maken.
‘En’, voegt hij eraan toe, ‘zo’n boek maak je niet alleen. Bij alle edities heb ik samengewerkt met collega’s. Twee namen wil ik noemen: Dick van der Lugt die vanaf de eerste druk bij het boek was betrokken, maar helaas inmiddels is overleden. En Theo Dersjant die bij de laatste editie het voortouw van mij heeft overgenomen.’
Lesmateriaal belangrijker dan ooit
Tegenwoordig vragen studenten zich misschien af waarom een handboek voor journalistiek nog nodig is. Er zijn namelijk veel mogelijkheden om zonder diploma journalist te worden.
Hierop zegt Kussendrager: ‘Juist in deze samenleving is het heel belangrijk dat aan jonge journalisten het belang van de journalistiek wordt uitgelegd. In een tijd van social media en nepnieuws is het cruciaal dat er professionele journalisten zijn, die betrouwbare informatie verstrekken en hun werkwijze kunnen verantwoorden. Dus ja, lesmateriaal is vandaag de dag belangrijker dan ooit.
Wel heb ik mijn twijfels bij de fysieke achtste druk. Er gebeurt zoveel in de journalistiek en in de samenleving dat het praktisch zou zijn snel op ontwikkelingen te reageren. Dat kan misschien beter met een digitaal boek. Maar een handboek journalistiek moet er blijven.’
6 tips van Nico Kussendrager voor jonge journalisten
- Zorg dat je betrouwbaar bent.
- Zorg dat je je kunt verantwoorden.
- Weet wat journalistieke ethiek is.
- Maak toegankelijke en leesbare producties, in welke vorm dan ook.
- Houd rekening met je lezer en doelgroep.
- Als je als journalist ‘vastzit’: blader het handboek eens door : )
