Niet alleen kijken naar incidenten

Van der Lubben volgt de Amerikaanse politiek al jarenlang en ziet de Verenigde Staten als een belangrijke plek om journalistieke ontwikkelingen in de gaten te houden. Hij is kritisch op de manier waarop Nederlandse media over de Amerikaanse politiek berichten. ‘Nederlandse media gaan heel erg in op incidenten.’ Als voorbeelden noemt hij: ‘Een verspreking, een affaire, een schandaal, een onderzoek van een Amerikaanse krant.’ Volgens Van der Lubben blijven daardoor grotere maatschappelijke ontwikkelingen te veel buiten beeld. Soms heeft hij daardoor het gevoel dat hij ‘naar een treinongeluk in slow motion’ zit te kijken. Hij noemt bijvoorbeeld de drugscrisis onder witte Amerikanen uit de middenklasse. ‘Dat is een enorm sociaal probleem.’ Ook armoede en klassenongelijkheid verdienen volgens hem meer aandacht. Daarvoor moeten journalisten volgens hem verder kijken dan de bekende steden en politici. ‘Je kan Amerika niet verstaan vanuit New York, Los Angeles of San Francisco, want dat is Amerika niet.’ ‘Amerika is veel rijker en veel complexer dan dat’, zegt Van der Lubben. Volgens hem moeten journalisten daarom niet alleen afgaan op wat politici en andere prominente bronnen zeggen, maar ook zelf op zoek gaan naar verhalen die laten zien wat er in verschillende gemeenschappen speelt.

Waarom is dit boeiend voor Nederland?

SvJ’er Samuel Vels liep stage bij RTL Nieuws New York. Juist het selecteren van nieuws vond hij daar lastig. ‘Aan de ene kant wil je weten: wat speelt er in Amerika? En aan de andere kant wil je ook weten: vindt Nederland dit interessant?’ Tijdens zijn stage merkte Samuel dat de nieuwswaarde van een onderwerp voor Nederland snel kan veranderen. Zo speelde er veel rond ICE, de Amerikaanse immigratiedienst. ‘Een maand later was ICE nog steeds heel actief. Maar als ik voorstelde om daar nog een verhaal over te maken, kreeg ik als feedback: het leeft hier misschien nog wel, maar in Nederland vinden we het toch minder interessant.’ De correspondenten overlegden hierover met de RTL Nieuws-redactie in Hilversum. Vanuit New York werden ideeën aangedragen en werd besproken welke onderwerpen relevant genoeg waren voor een Nederlands publiek.

Niet simpelweg Amerikaanse media overnemen

Amerikaans nieuws maken betekent volgens Samuel ook niet dat je simpelweg volgt wat Amerikaanse media brengen. ‘Zo voelde het soms misschien wel, maar dat is niet helemaal zo’, zegt Samuel. ‘Je past het verhaal echt aan voor een Nederlands publiek.’ Een belangrijk verschil zit volgens hem in de voorkennis van het publiek. ‘In Nederland moet je misschien nog wel aan je doelgroep uitleggen: wat zijn die midterms eigenlijk? In Amerika is dat supervanzelfsprekend.’  Daarbij moet een journalist zich volgens hem afvragen hoeveel het publiek al weet. Niet iedereen die Nederlands nieuws kijkt, volgt dagelijks de Amerikaanse politiek. Daardoor moet soms worden uitgelegd wie iemand is, hoe een onderdeel van het politieke systeem werkt of waarom een ontwikkeling belangrijk is.

Amerikaanse politiek begrijpelijk maken

Dat betekent volgens Samuel niet dat een journalist het hele Amerikaanse politieke systeem hoeft uit te leggen. Het gaat er vooral om voldoende context te geven om het verhaal te kunnen begrijpen. ‘Het Huis van Afgevaardigden, wat is dat? Dat is eigenlijk een soort Tweede Kamer van Nederland.’ Zo kunnen Amerikaanse politieke begrippen voor een Nederlands publiek begrijpelijker worden gemaakt. Bij de midterms draait het volgens Samuel vervolgens om de vraag waarom de verkiezingen ertoe doen. ‘Waarom is deze midterm spannend? Nou, omdat Trump een deel van zijn macht kan verliezen. Oké, waarom kan Trump een deel van zijn macht verliezen? Omdat het systeem zo werkt.’

Niet alles hoeft direct relevant voor Nederland te zijn

Een Amerikaans verhaal hoeft volgens Samuel niet altijd directe gevolgen voor Nederland te hebben. Tijdens zijn stage werkte hij bijvoorbeeld aan een verhaal over liefdesslotjes aan de Brooklyn Bridge. ‘Waarom is het relevant voor Nederland? Eigenlijk helemaal niet. Maar iedereen kent die liefdesslotjes wel.’ De herkenbaarheid maakte het verhaal volgens hem toch interessant voor een Nederlands publiek. Ook een sterk visueel verhaal kan volgens Samuel een reden zijn om een onderwerp te brengen. ‘Er zijn uiteindelijk een soort van verschillende criteria waar je aan kan voldoen.’ Nieuwsselectie gaat volgens hem dus niet alleen over directe gevolgen voor Nederland. Ook herkenbaarheid, beeld en de manier waarop een verhaal verteld kan worden, kunnen bepalen of Amerikaans nieuws interessant is voor een Nederlands publiek. 

Eerst kijken wat Trump doet

Dat geldt volgens van der Lubben ook voor de berichtgeving over Donald Trump. Studenten kunnen een sterke afkeer van de Amerikaanse president hebben, maar dat mag volgens hem niet bepalen waarover ze berichten. ‘We kunnen heel erg tegen Trump zijn, maar hij is de president van Amerika.’ Volgens van der Lubben moet een journalist daarom voorbij de eigen mening kijken. ‘Laten we eerst maar eens gaan kijken over wat hij zegt en wat er gebeurt. En dat we daarover berichten en dat proberen te begrijpen.’ Volgens van der Lubben moet een journalist soms over iets berichten waar hij of zij zelf helemaal niet achter staat. ‘Als je daar niet overheen kan stappen misschien maar even niet over berichten.’ Juist daarom is het volgens hem belangrijk om je eigen voorkeur niet leidend te laten zijn.

Niet vanuit je eigen bubbel

Een van de belangrijkste lessen voor studenten gaat volgens Van der Lubben over objectiviteit. Een journalist mag een politieke voorkeur hebben, maar die mag niet leidend zijn in de berichtgeving. ‘Mij maakt het geen ruk uit of de Democraten of de Republikeinen winnen, maar mij maakt het wel uit wat daar gebeurt.’ Ook wanneer een journalist weinig heeft met een politicus, moet die volgens hem in staat zijn om diens verhaal eerlijk te vertellen. ‘Als jij alleen maar met mensen praat die hetzelfde denken als jij, dan leer je helemaal niks.’ Voor de studenten die tijdens de verkiezingsnacht verslag doen voor SvJ Live betekent dat volgens hem vooral: verschillende standpunten proberen te begrijpen en de eigen voorkeur niet leidend laten zijn.