Een algoritme dat voorspelt of iemand fraudeert met een bijstandsuitkering: het klinkt als een manier om fraude op te sporen, maar wat als zo’n systeem juist onschuldige mensen veroordeelt? In Rotterdam werd een dergelijk systeem ontwikkeld door de gemeente dat bleek te discrimineren. Een zaak die doet denken aan het toeslagenschandaal, maar dan op kleinere schaal. Het is precies deze kwestie die studenten tijdens de nieuwe honour ‘Kraak de macht’ stap voor stap gaan onderzoeken. 

‘Samen met docenten, een AI-expert en studenten hebben we deze honour ontwikkeld’, zegt docent Nele Goutier, oprichter van de honour. Met een beurs voor de ontwikkeling van AI-onderwijs wilde ze studenten leren hoe ze kunstmatige intelligentie kritisch kunnen onderzoeken. ‘Het verhaal uit Rotterdam gaan we helemaal uit elkaar trekken. We volgen in totaal zes personages uit het verhaal om samen te onderzoeken wie de dupe van AI is geworden.’

Unieke kans

De studenten kunnen tijdens de lessen aan de slag met materiaal dat door eerdere onderzoeksjournalisten is verzameld. ‘Alle data over dat verhaal die onderzoeksjournalisten boven water hebben gekregen, die hebben wij gekregen. En dat is echt heel uniek. Elke les gaan we een bouwsteentje van dat verhaal ontdekken met behulp van AI’, aldus Goutier.

Belangrijk om te vermelden is dat je volgens Goutier absoluut geen genius hoeft te zijn op het gebied van AI. ‘Je hoeft voor de honour helemaal niet technisch onderlegd te zijn. Ook als je geen verstand hebt van AI is deze Honour mogelijk.’ De honour is dan ook voor iedereen die een keer écht dieper in een verhaal wil duiken en misstanden wil blootleggen. Goutier hoopt dat als de studenten straks naar buiten lopen in staat zijn zelf zo’n onderzoek te starten, weten waar ze op moeten letten en welke documenten ze bij de overheid kunnen aanvragen. ‘Deze honour is echt een buitenkansje. Je kan je er later op redacties echt mee onderscheiden.’

Goutier hoopt dan ook dat de honour wellicht een opstapje kan zijn naar het reguliere onderwijs. ‘Juist omdat alles rondom AI nu zo laagdrempelig is wordt het ook door journalisten steeds meer ingezet, maar er zijn nog maar weinig journalisten die hun controlerende functie ermee uitoefenen. En dat is belangrijk om aan studenten mee te geven.’

De Honour begint in november en eindigt in februari. Het zijn in totaal zeven bijeenkomsten met als afsluiting een kleine eindopdracht. Inschrijven kan nog steeds via Canvas, maar wees er snel bij: 23 oktober is de deadline! ‘Als je geïnteresseerd bent om echt in verhalen te duiken en onrecht boven water te krijgen, dan is deze honour wat voor jou.’