Onderzoek: Geweld naar vrouwen in de media
Volkskrant en Telegraaf framen geweld tegen vrouwen duidelijk anders: de één legt de nadruk op structurele oorzaken, de ander op het individuele incident.
De Volkskrant plaatst geweld tegen vrouwen opvallend vaak in een bredere maatschappelijke context, terwijl De Telegraaf juist de nadruk legt op het individuele incident en wat er precies is gebeurd. Dat blijkt uit een analyse van 53 nieuwsartikelen uit beide kranten over de moord op de 17-jarige Lisa vorig jaar, gepubliceerd in de periode na haar overlijden.
Tekst: Amanda Arcadia Algra
De artikelen zijn onderzocht op framingtechnieken zoals het episodische frame, het thematische frame, het victim-blaming frame, het human-interestframe en het verantwoordelijkheidsframe. Ook is er gekeken naar het gebruik van eufemismen, verzachtend taalgebruik, en het ‘otherness’ frame. Wat vooral opvalt: de Volkskrant plaatst geweld tegen vrouwen vaker in een bredere maatschappelijke context en laat zien welke structurele factoren een rol spelen. De Telegraaf daarentegen presenteert het geweld vaker als een op zichzelf staand incident, met nadruk op wat er precies is gebeurd.
Die verschillen zijn ook zichtbaar in de toewijzing van verantwoordelijkheid. In beide kranten ligt die meestal bij de dader, maar in de Volkskrant gebeurt dit vaker. Daarnaast wordt daar ook vaker verwezen naar beleid en sociale ongelijkheid als onderliggende oorzaken. In De Telegraaf blijft die bredere context vaker op de achtergrond, waardoor geweld eerder wordt gepresenteerd als een individueel probleem.
Ook in de manier waarop het verhaal wordt verteld lopen de kranten uiteen. De Telegraaf kiest vaker voor een persoonlijke en emotionele invalshoek, met nadruk op ervaringen en gevoelens. De Volkskrant schrijft juist vaker afstandelijk en beschouwend. Dat verschil zit ook in de woordkeuze. De Telegraaf gebruikt in het merendeel van de artikelen expliciet taalgebruik zoals “moord” of “geweld”, terwijl de Volkskrant vaker neutraler formuleert.
Daarnaast benoemt De Telegraaf vaker kenmerken van de dader, zoals nationaliteit of sociale context, bijvoorbeeld door te verwijzen naar zijn verblijf in een azc. In de Volkskrant gebeurt dit minder vaak. Door die nadruk op achtergrondkenmerken ontstaat eerder een vorm van ‘otherness’, waarbij de dader als ‘anders’ wordt neergezet door het benoemen van afkomst of achtergrond.
Opvallend is wat niet gebeurt: in geen van de artikelen wordt het slachtoffer verantwoordelijk gehouden voor het geweld. Victim-blaming komt in beide kranten niet voor.
______________________________________________________________________________________________________________________________________
Het onderzoek laat zien dat framing niet alleen gaat over wat er verteld wordt, maar ook over hoe en vanuit welk perspectief. Wanneer geweld vooral als los incident wordt gebracht, verdwijnt de bredere context sneller uit beeld. Wordt het juist in een structureel kader geplaatst, dan wordt duidelijker dat het om een maatschappelijk probleem gaat.
Deze bevindingen laten zien hoe groot de invloed van media is op hoe geweld tegen vrouwen wordt geïnterpreteerd. Ze maken duidelijk dat journalistieke keuzes in framing en taalgebruik sturen wat zichtbaar wordt, en wat niet. Wie of wat wordt benadrukt, krijgt betekenis en aandacht. Dit vraagt om bewuste en zorgvuldige keuzes van journalisten en redacties.