Artikel door: Noortje Maenen, Suus ten Kate en Noah Paesch

Eeuwenlang leven Roma in Hongarije. Ze lijden onder verschillende stereotypen die over de minderheidsgroep bestaan. Het volk is arm, crimineel en luid volgens een deel van het Hongaarse volk. Het YouTube-kanaal Bűnvadászok, vertaalt misdaadjagers, gaat achter ze aan. Zij gaan door waar volgens hen de politie stopt. Vaak worden Roma getoond in deze video’s, wat de stereotypen versterkt onder de honderdduizenden kijkers.  

 

,,Het is afgelopen met het parasiteren” 

Het is een regenachtige dag als het team van Bűnvadászok met hun bestickerde auto de stad Miskolc binnenrijdt. De stad in het noordoosten van Hongarije is een voormalige industriestad die na de val van het communisme hard werd getroffen door werkloosheid en armoede. Vijf mannen stappen uit de bus, herkenbaar aan hun vesten met de naam Bűnvadászok. Ze zijn onderweg naar huurders van een appartement die al maanden geen huur hebben betaald. 

Oprichter van het kanaal András Bartal, ook parlementslid voor de extreemrechtse partij Mi Hazánk, loopt voorop. Samen met advocaat Dabasi Tamás, die de huurbaas vertegenwoordigt, maakt hij de bewoners duidelijk dat er geen ruimte is voor onderhandeling. De vrouw belt wanhopig haar moeder en dreigt aangifte te doen, maar de mannen trekken zich daar niets van aan. Met meegebrachte dozen en verhuiszakken worden de bewoners gedwongen hun spullen te pakken. Uiteindelijk verlaten ze het appartement. De sloten worden ter plekke vervangen. 

 

De grootste minderheid in Hongarije 

Veel Roma in Hongarije wonen in armoede, volgens een rapport van het Roma Civil Monitor, uitgevoerd met steun van de Europese Commissie. Volgens Krisztina Lajosi-Moore, cultuurhistoricus aan de Universiteit van Amsterdam en expert op het gebied van nationalisme en politiek in Hongarije, is deze armoede voornamelijk een sociaal en politiek probleem, geen etnisch probleem. Als het gaat om Roma hebben veel Hongaren ook een associatie met criminaliteit. Zo wordt in de politiek, bij rechtse partijen zoals Mi Hazánk, ook het woord ‘zigeunercriminaliteit’ meerdere malen gebruikt. Deze termen worden later door de Hongaarse mainstreammedia overgenomen. 

Een groot deel van de negatieve beeldvorming van Roma in Hongarije zit diepgeworteld. Zo worden kinderen opgevoed met het idee dat Roma gevaarlijk zijn en dat ze hen moeten vermijden. ,,Als je je niet goed gedraagt, dan komen de zigeuners je pakken”, noemt Lajosi-Moore als voorbeeld , in het land waar zij als kind is opgegroeid. ,,Alle negatieve dingen zijn gerelateerd aan die groep mensen. Van kinds af aan is dat wat je leert.” 

Op dit moment worden de Roma gezien als de grootste minderheid in Europa. Ze komen oorspronkelijk uit Zuid-Azië, waarna zij via de Balkan in de veertiende eeuw in Europa belandden. Volgens de laatste cijfers wonen er ongeveer 700.000 Roma in Hongarije, wat gelijkstaat aan ongeveer zeven procent van de Hongaarse bevolking. Deze getallen kunnen echter veel hoger zijn, omdat niet alle Roma in Hongarije bekend zijn. Dit komt omdat etniciteit niet geregistreerd mag worden. 

 

Roma-identiteit in de stad 

György Gabi is half Roma en woont in Boedapest, maar is opgegroeid op het Hongaarse platteland. ,,Voor ons is de Roma-identiteit een beetje rommelig, omdat mijn familie probeerde te integreren in de witte samenleving. Ik denk dat we daardoor veel dingen in onze cultuur zijn verloren.” Gabi stelt dat het in de stad meer opvalt dan op het platteland hoe je eruitziet: ,,Ik zie er vrij blank uit, dus de meeste mensen weten pas dat ik Roma ben als ik het zelf zeg”, vertelt ze. 

Vrienden van haar, ook Roma-studenten, ervaren dit anders: ,,Ze vertelden me dat ze anders werden behandeld. Als ze bijvoorbeeld naar een feestje gingen, was het bij de bewaker bij de ingang moeilijker om binnen te komen.” Haar Hongaarse vrienden maken grappen over Roma. Ze vindt het niet leuk, maar ze begrijpt waar dit vandaan komt: ,,Toen we opgroeiden, was het heel gewoon om grappen te maken over homoseksuelen of Roma. Het maakt dus deel uit van hun dagelijkse woordenschat.”

Vooroordelen 

Iemand die ook lijdt onder de vooroordelen over de Roma-gemeenschap is Adam (25), vertelt hij in de lobby van het Wombat’s City Hostel in Boedapest. Hij werkt als leraar op een katholieke school, waar politieke onderwerpen niet besproken mogen worden met leerlingen. Dat werd een gevoelig punt nadat onder de vorige regering een leraar haar baan verloor omdat ze dat toch deed. Omdat Adam zich anders politiek uitlaat dan zijn schoolleiding, kan zijn baan in gevaar komen. Daarom wil hij niet met zijn eigen naam genoemd worden, zijn echte naam is bekend bij de redactie. 

Op zijn veertiende had hij een relatie met een Hongaars meisje zonder Roma afkomst. Haar vader verbood de relatie door zijn etniciteit, terwijl Adam in het nationale worstelteam zat en goed presteerde op school. ,,Ze zeiden tegen haar dat ze mijn prestaties wel konden zien, maar dat ik alsnog gewoon een zigeuner was.” Het ging zelfs zo ver dat de vader zijn dochter sloeg vanwege het feit dat haar vriendje Roma was.  

 

Bűnvadászok 

De video’s van Bűnvadászok worden vaak honderdduizenden keren bekeken, waarin de leden van de groep door het land trekken om volgens hen maatschappelijke problemen aan te kaarten. Mensenrechtenorganisaties hebben erop gewezen dat de manier waarop deze situaties worden gefilmd en gepresenteerd kan bijdragen aan negatieve beeldvorming over de Roma-gemeenschap. 

De oprichter van het YouTube-kanaal, András Bartal, is ook lid van het parlement voor de radicaalrechtse partij Mi Hazánk. De partij heeft na de verkiezingen van april 2026 zes zetels in het 199 zetels tellende Hongaarse parlement. Door de banden met deze partij speelt Bűnvadászok een opvallende rol in het debat over discriminatie, beeldvorming en de positie van Roma in Hongarije. Gábor Kelemen is door het YouTube-kanaal naar voren geschoven om antwoord te geven op de vragen over Bűnvadászok. Kelemen is onderdeel van HIVM (Hatvannégy Vármegye Ifjúsági Mozgalom), een nationalistische jongerenbeweging. ,,Alle conservatieve partijen in Hongarije zijn aan elkaar gelieerd.” 

Kelemen is het niet eens met de beschuldigingen dat Bűnvadászok zich tegen Roma richt. ,,Wij zijn niet tegen de Roma-cultuur of tegen Roma-mensen. Wij zijn voor patriottisme, voor de christelijke cultuur en voor wet en orde.” Volgens hem draait het kanaal alleen om criminaliteit en maatschappelijke problemen. Ook zegt hij dat Bűnvadászok volgens hem regelmatig Roma helpen. ,,Als iemand gelijk heeft, helpen we die persoon. Het maakt niet uit wat zijn afkomst of achtergrond is.” Adam kijkt anders naar de content die de serie laat zien: ,,Het zijn altijd zigeuners, want niet alle arme mensen zijn zigeuners, maar bijna alle zigeuners zijn arm.” 

De stereotypen van het kanaal 

Kelemen begrijpt dat sommige mensen vinden dat de video’s stereotypen over Roma versterken, maar hij is het daar niet mee eens. Volgens hem laten de video’s problemen zien die echt bestaan. ,,Stereotypen kunnen alleen ontstaan als er een kern van waarheid in zit.” Als voorbeelden noemt hij mensen die zonder toestemming in woningen leven en ouders die volgens hem hun kinderen verwonden om meer financiële steun te krijgen. Hij stelt dat dit problemen zijn die relatief vaak voorkomen binnen de Roma-gemeenschap. Daarom vindt Kelemen het belangrijk dat Bűnvadászok aandacht blijft besteden aan dit soort onderwerpen. ,,Ze brengen deze problemen onder de aandacht en zorgen ervoor dat erover wordt gesproken. Volgens mij zijn dat problemen die aangepakt moeten worden.” 

Adam beschrijft een incident wat zich afspeelde in het dorp Kalló, op een uur rijden van Boedapest, waar vrijwel alleen maar Roma wonen. Daar werd Bűnvadászok verbaal aangevallen door Roma, nadat de groep met hun herkenbare bus het dorp binnenreden. De YouTubers kondigden aan dat ze terug zouden komen met een grote groep om hun macht te demonstreren. Adam zucht: ,,Mijn vrienden die daar vandaan komen, vertelden dat het alleen de criminele Roma waren die Bűnvadászok aanvielen. Ze maakten een video alsof de hele bevolking van Kalló crimineel is en dat het een no-go zone is geworden.” 

De toekomst 

Voor Gabi, Adam en Lajosi-Moore voelt de toekomst voor Roma in Hongarije onzeker. Kelemen vertelt dat Bűnvadászok op dit moment bezig is met een nieuw seizoen. Adam maakt zich zorgen om de toekomst, vooral voor de volgende generatie hoopt hij op verbetering. ,,Ik zou dat heel graag voor mijn zoon of dochter willen, het maakt voor mij geen verschil. Voor mij is het oké, want ik ben volwassen, maar op jonge leeftijd is het heel moeilijk, omdat ze niet weten waarom ze gepest worden.” Volgens hen zitten de vooroordelen over Roma zo diep in de samenleving dat echte verandering tijd kost. Toch zien ze ook kleine tekenen van hoop. 

Tijdens de inauguratie van Péter Magyar nodigde de nieuwe premier namelijk een groep Roma-kinderen uit om in het parlement te zingen. Het was een belofte die hij tijdens zijn verkiezingscampagne had gedaan aan de jonge muzikanten van de Sükösdi Danubia Tambura Band. Terwijl de kinderen optraden, verlieten de zes parlementsleden van Mi Hazánk de zaal. De partij zei later dat dit niet bedoeld was als protest tegen de kinderen, maar tegen het spelen van het Europese volkslied. Magyar noemde het vertrek op zijn beurt ,,volledig onaanvaardbaar”. 

Het moment laat zien hoe ingewikkeld de situatie nog altijd is. Er waait een nieuwe politieke wind door Hongarije, maar oude denkbeelden verdwijnen niet van de ene op de andere dag. De vraag is niet alleen wat een nieuwe regering gaat veranderen, maar ook of de Hongaarse samenleving zelf bereid is om anders naar haar Roma-gemeenschap te kijken. Want zelfs op een dag die in het teken staat van een nieuw begin, blijkt hoe verdeeld Hongarije nog altijd is.