De ticketverkoop van filmtheaters groeit, blijkt uit gegevens van de nationale bioscoopmonitor. Dat is opvallend, omdat het algemene bioscoopbezoek in Nederland al jaren daalt.

Na de dip van de coronacrisis is het bioscoopbezoek in 2023 kort herstelt, maar over de gehele periode van 2017 tot 2025 is het bioscoopbezoek gedaald.

Het aantal filmbezoeken bij filmtheaters is daarentegen in dezelfde periode met een kwart gestegen. Filmtheaters zijn, meestal kleine, bioscopen die zich specialiseren in films met een meer artistiek karakter, zogenaamde arthousefilms.

Door deze stijging van het aantal bezoeken van filmhuizen en daling van het aantal bezoeken van ‘gewone’ bioscopen is het aandeel van het aantal filmbezoeken dat bij filmtheaters plaatsvond ook fors toegenomen, van 8% in 2017 tot 14% in 2025. Het filmtheater wordt daarmee een steeds groter deel van de filmbeleving in Nederland. Ook het aandeel dat filmhuizen hebben in de box office, de opbrengsten van ticketverkoop, is gestegen, van 7 procent naar 13 procent.

Het verschil in succes is niet te verklaren door prijsveranderingen van ticketprijzen. Zowel de ticketprijzen van bioscopen als die van filmtheaters zijn sinds 2017 met een zelfde percentage gestegen. Wel zijn de tickets voor een bezoek aan een filmtheater gemiddeld goedkoper dan een ticket voor een bioscoopbezoek. Dat is opvallend, omdat filmhuizen meestal kleinere bedrijven zijn, die met krappere marges werken dan de grote bioscoopketens.

Afke Mudde, promotiemedewerker van het eerder dit jaar opgerichte Utrechtse filmtheater De Sien, zoekt de verklaring voor het succes van filmtheaters in een publiek dat zoekt naar een meer collectieve ervaring van film. ‘We ervaren nu heel veel digitaal, individueel op onze telefoon. Dat was nog meer zo tijdens de coronacrisis. Daarna gingen mensen juist weer op zoek naar andere manieren  om film te ervaren.’

Filmtheaters zorgen daarbij voor een sterkere gemeenschappelijke ervaring dan de grote bioscopen, denkt Afke. ‘Alles bij ons is wat kleiner, wat knusser en minder gelikt dan bij een grote bioscoop. In zo’n grote zaal voel je je sneller wat anoniem in een grote menigte, terwijl je bij ons eerder een praatje gaat maken met degene naast je, of met het personeel.’

De Sien probeert ook actief deze gemeenschap op te bouwen. ‘Wij zijn een community cinema, wij gaan de samenwerking aan met groepen in de samenleving om samen met hen programma’s te organiseren, zoals bijvoorbeeld de Leather Social Club, of de Dolle Mina filmclub. Mensen die bij zo’n vertoning komen kijken, komen ook terug voor andere vertoningen. Dat helpt ons een trouw publiek op te bouwen.’

Afke verwacht niet dat de filmtheaters de bioscopen gaan verdringen. ‘Dat kan heel goed naast elkaar bestaan. Films zoals de Odyssee of Spider Man moeten ook gezien worden, en daar zijn filmtheaters, ook door de kosten, niet geschikt voor. En wij hebben ook geen gigantisch IMAX-scherm. Dan is het super fijn dat de grote bioscopen er zijn.’

Wel hoopt ze dat de rol van filmtheaters in de Nederlandse filmcultuur de komende jaren zal blijven groeien. ‘Ik zou zeggen, let’s go!’

Verantwoording

De gegevens in dit artikel zijn afgeleid uit gegevens uit de Bioscoopmonitor 2025 van de NVPI Film en het Nederlands Filmfonds. Het veldwerk voor dit onderzoek werd gedaan door onderzoeksbureau GfK.

Door gegevens over algemeen filmbezoek en box-office resultaten te combineren met gegevens over het bezoek en de box-office van alle Nederlandse Filmhuizen en Bioscopen, zijn gegevens over specifiek de reguliere bioscopen afgeleid. Gegevens over gemiddelde ticketprijzen zijn berekend door de combinatie van box-office resultaten en individuele bezoeken.

De gegevens in de Bioscoopmonitor zijn nauwkeurig tot 1 cijfer achter de komma. De (bewerkte) data in dit artikel is daarom afgerond tot hele getallen.

De bewerkingen op de data zijn in dit document te bekijken: https://docs.google.com/spreadsheets/d/1t4o6BMTDX7TkYsqlk1S4wd3EF_Ocd9om/edit?usp=sharing&ouid=107310332071637751935&rtpof=true&sd=true