‘Bij gas blijven, is eigenlijk voor iedereen het duurst.’
Dat zei minister Stientje van Veldhoven-van der Meer van Klimaat en Groene Groei tijdens een debat in de Tweede Kamer op 5 november 2026. Volgens de minister kunnen huishoudens geld besparen door hun woning te isoleren en over te stappen op een alternatief voor aardgas, zoals een warmtepomp. Maar geldt dit daadwerkelijk voor iedereen? De aanschaf en installatie van een warmtepomp kost namelijk ook geld en niet iedere woning is geschikt voor dezelfde oplossing.
Het onderzoeksinstituut TNO publiceerde op 15 september 2026 een prognose over de ontwikkeling van de energierekening tot 2031. Daarin worden huishoudens met een cv-ketel, hybride warmtepomp, volledig elektrische warmtepomp en warmtenet met elkaar vergeleken. Volgens de prognose betalen huishoudens met een cv-ketel gemiddeld het meest, namelijk ongeveer 2.390 euro per jaar in 2026. Bij huishoudens met een volledig elektrische warmtepomp ligt dat bedrag op ongeveer 680 euro. In 2031 verwacht TNO een verschil van 2.740 euro tegenover 1.030 euro. Het onderzoeksinstituut laat zien dat de gemiddelde energierekening bij een warmtepomp wel degelijk lager is.
Toch is er ook een belangrijke kanttekening. TNO vergelijkt gemiddelden van verschillende groepen huishoudens. Het gaat niet om dezelfde woning die met verschillende verwarmingssystemen wordt doorgerekend. De uitkomsten gelden daarom niet automatisch voor ieder individueel huishouden. Daarnaast zijn de installatie- en aanschafkosten niet meegenomen.
Eerlijke vergelijking
Kornelis Blok, hoogleraar energiesysteemanalyse aan de TU Delft, legt uit dat bij een eerlijke vergelijking meerdere kosten moeten worden meegenomen.
‘Een warmtepomp zorgt inderdaad voor minder gasverbruik, maar het elektriciteitsverbruik neemt daardoor wel toe. Daar staat tegenover dat de kosten voor de gasaansluiting vervallen en dat er minder onderhoud aan de warmtepomp nodig is.’
De grootste kostenpost is volgens Blok de aanschaf van de warmtepomp.
‘Een warmtepomp kost ongeveer 8.000 tot 12.000 euro. Na subsidie blijft daar zo’n 9.000 euro van over.’ Dat komt overeen met de bedragen van Milieu Centraal, dat voor een volledig elektrische warmtepomp ongeveer 12.000 euro aan aanschafkosten noemt. De subsidie kan dit aanzienlijke bedrag wel verlagen. Blok schat dat de investering van een warmtepomp na ongeveer tien jaar is terugverdiend. ‘Bij gunstige omstandigheden kan dat zes of zeven jaar zijn, maar bij minder gunstige omstandigheden duurt het natuurlijk langer.’
Niet iedere woning is hetzelfde
Het woningtype speelt volgens Blok ook een belangrijke rol. ‘Huishoudens die veel gas verbruiken kunnen meer besparen met een warmtepomp dan huishoudens die weinig gas gebruiken. Vooral kleine appartementen kunnen daardoor financieel minder aantrekkelijk zijn om volledig over te stappen.’
Uit onderzoek van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) onder ruim 6.000 woningen blijkt dat huishoudens met een hybride warmtepomp gemiddeld 78 procent minder aardgas gebruiken voor de verwarming. Zij besparen ongeveer 400 euro per jaar op energie. Bij een volledig elektrische warmtepomp loopt de gemiddelde besparing op tot ongeveer 600 euro per jaar. RVO vermeldt daarbij wel dat de prestaties sterk kunnen verschillen per woning.
Ook het Planbureau voor de Leefomgeving onderzocht de financiële gevolgen van woningverduurzaming. Daaruit blijkt dat negen op de tien huishoudens in eengezinswoningen hun woonlasten kunnen verlagen met minstens één verduurzamingsoptie. Het onderzoek gaat echter niet over alle woningtypen en laat dus geen conclusie over ieder Nederlands huishouden toe.
Oordeel
Conclusie: grotendeels waar, maar het geldt niet automatisch voor iedereen
De uitspraak van minister Van Veldhoven-van der Meer is grotendeels waar.
TNO laat namelijk zien dat huishoudens met een cv-ketel gemiddeld de hoogste energierekening hebben. Ook het onderzoek van Planbureau voor de Leefomgeving toont aan dat verduurzaming voor een groot deel van de huishoudens financieel aantrekkelijk kan zijn.
Toch is ‘voor iedereen’ te stellig en te kort door de bocht. Er zijn namelijk zeker uitzonderingen, denk bijvoorbeeld aan kleine appartementen of woningen waarvoor veel aanpassingen nodig zijn. Daarnaast moet een huishouden de investering vooraf kunnen bekostigen. Blok benadrukt in het interview dat overstappen niet voor iedereen even aantrekkelijk is.