Factcheck: worden rijken steeds rijker en werkende mensen steeds zwaarder belast?

Factcheck: worden rijken steeds rijker en werkende mensen steeds zwaarder belast?

Foto: Sasun Bughdaryan

“In een wereld waarin rijken steeds rijker worden en werkende mensen steeds zwaarder worden belast, zullen partijen moeten samenwerken om dat tij te keren.” Dat zei Christine Teunissen op donderdag 12 november tijdens de stemmingen over het Belastingplan 2027 in de Tweede Kamer. Zij deed dit in een zogeheten stemverklaring. Dat is een korte toelichting op het standpunt van haar fractie voordat er over een wetsvoorstel wordt gestemd. Het Belastingplan 2027 is een pakket aan wetsvoorstellen van het kabinet met veranderingen in de Nederlandse belastingen vanaf 1 januari 2027. Het gaat onder andere over hoeveel belasting mensen betalen, hoeveel geld zij overhouden en hoeveel belasting bedrijven moeten betalen.
Om deze claim te kunnen verifiëren, moet hij worden opgedeeld in twee stukken: worden rijken steeds rijker en worden werkende mensen steeds zwaarder belast?

Om te kunnen beoordelen of rijke mensen steeds rijker worden, moet eerst worden vastgesteld wat er precies wordt bedoeld met ‘rijke mensen’. Teunissen noemt in haar stemverklaring onder andere miljonairs, maar geeft geen exacte definitie van ‘rijke mensen’. Daarom wordt er in deze factcheck gekeken naar de vermogensontwikkeling in de afgelopen 10 jaar van de rijkste 10% van de Nederlandse huishoudens. Uit een onderzoek van het CBS blijkt dat het gemiddelde vermogen van de rijkste 10% van de huishoudens tussen 2014 en 2024 is gestegen van ongeveer 1,07 miljoen naar 1,87 miljoen euro. Dat is een toename van 74,8%. Het gemiddelde vermogen van de middelste 60% steeg ook in deze periode, van 90.500 naar 250.200 euro. Deze stijging was 2,3 keer zo groot als die van de rijkste 10%. Het gemiddelde vermogen van de rijkste 10% van de huishoudens is dus wel gestegen, maar niet sneller dan de rest van de huishoudens. In absolute bedragen nam het vermogen van de rijkste 10% juist toe. Daarnaast blijkt uit een ander CBS-onderzoek dat het aandeel van de rijkste 10% in het totale Nederlandse vermogen tussen 2015 en 2023 daalde van 69,8% naar 55,7%. De cijfers laten dus zien dat het gemiddelde vermogen van de rijkste 10% is toegenomen, maar dat hun aandeel in het totale vermogen juist kleiner is geworden. Volgens econoom en belastingadviseur Daan van Neck is de trend dat rijken steeds rijker worden herkenbaar. “De rijken worden steeds rijker. Dat zie je eigenlijk over de hele wereld,” aldus Van Neck.

Om te kunnen onderzoeken of werkenden steeds zwaarder worden belast, moet er worden gekeken naar wat er precies bedoeld wordt met ‘werkenden’. Voor deze factcheck wordt er gekeken naar mensen die in loondienst zijn en zelfstandigen. Om dit te kunnen checken, moet er worden gekeken naar het belastingtarief, maar ook naar de belastingdruk. Volgens cijfers van het CBS is de belastingdruk bij de middelste groep werkzame huishoudens, waarvoor inkomen uit loondienst de belangrijkste inkomensbron is, tussen 2014 en 2024 gedaald, van 16,6% in 2014 naar 14% in 2024. Dat betekent dat werkzame huishoudens in 2024 gemiddeld een kleiner deel van hun bruto-inkomen kwijt waren aan belastingen en premies dan in 2014. Bij zelfstandigen is de belastingdruk juist gestegen, van 13,4% in 2014 naar 15,6% in 2024. Dit verschil kan verklaard worden doordat werknemers en zelfstandigen niet op dezelfde manier belastingvoordelen krijgen en doordat de regels voor zelfstandigen zijn veranderd.

Met het tweede deel van de uitspraak is Van Neck het niet eens. Volgens hem worden werkenden niet steeds zwaarder belast, omdat de belastingtarieven op inkomen de afgelopen tien jaar grotendeels gelijk zijn gebleven. “Dus het is niet zozeer dat de werkende mensen steeds zwaarder worden belast”, stelt hij. Hij verwijst daarbij naar de belastingtarieven: “De belastingpercentages, dat is al jaren gelijk.”

Concluderend is de uitspraak van Teunissen gedeeltelijk waar. Het vermogen van de rijkste 10% van de Nederlandse huishoudens is tussen 2014 en 2024 flink gestegen. Procentueel is hun vermogen minder hard gegroeid dan dat van de middelste 60% van de huishoudens. Daarnaast is het aandeel van de rijkste huishoudens in het totale Nederlandse vermogen tussen 2015 en 2023 afgenomen. Zij zijn dus niet relatief rijker geworden ten opzichte van de rest. Ook het tweede deel van de uitspraak van Teunissen is te algemeen, en heeft nuance nodig. Uit CBS-cijfers blijkt dat de belastingdruk bij inkomens uit loondienst tussen 2014 en 2024 is gedaald, maar bij zelfstandigen is dat juist gestegen. De uitspraak geldt dus niet voor alle werkenden. De uitspraak is dus niet volledig juist.

Over de auteur

karlijn Wiersum

Hoi! Mijn naam is Karlijn Wiersum. Ik ben 18 jaar oud en ik studeer Journalistiek aan de Hogeschool Utrecht. In mijn vrije tijd ben ik veel bezig met fotografie, videografie en andere kunstvormen zoals tekenen. Verder vindt ik het erg leuk om lokale thema's uit te zoeken en hierover te schrijven. Op dit moment maak ik producties voor Studio Vrijdag.